Bir araştırmacı, bir şehrin trafik yoğunluğunu ölçmek için her gün aynı saatte aynı kavşaktan geçen araçları saymaktadır. Bu veri toplama yöntemi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Rastgelelik sağlanmıştır çünkü her gün aynı saatte ölçüm yapılmaktadırMerhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir araştırmacının trafik yoğunluğunu ölçmek için kullandığı veri toplama yönteminin rastgelelik ilkesine uygun olup olmadığını değerlendireceğiz. Rastgelelik, istatistiksel çalışmalarda örneklemin ana kütleyi doğru bir şekilde temsil etmesi için kritik bir öneme sahiptir.
İstatistiksel bir çalışmada rastgelelik, ana kütledeki her bir birimin (bu durumda her bir aracın veya günün farklı saatlerinin) örnekleme dahil edilme şansının eşit olması anlamına gelir. Amaç, toplanan verilerin genel durumu (ana kütleyi) tarafsız bir şekilde yansıtmasını sağlamaktır.
Araştırmacı, "her gün aynı saatte aynı kavşaktan geçen araçları saymaktadır." Bu yöntemde iki temel kısıtlama vardır: "aynı saat" ve "aynı kavşak".
Bu ifade yanlıştır. Trafik yoğunluğu günün saatlerine göre büyük farklılıklar gösterir (sabah işe gidiş, öğle arası, akşam iş çıkışı, gece saatleri vb.). Her gün aynı saatte ölçüm yapmak, sadece o belirli saatin trafik yoğunluğunu yansıtır ve günün diğer saatlerindeki durumu göz ardı eder. Bu, örneklemde ciddi bir yanlılık (bias) oluşturur ve rastgeleliği ortadan kaldırır.
Bu ifade doğrudur. Yukarıda açıklandığı gibi, aynı saatte yapılan ölçümler, günün sadece belirli bir anına ait verileri toplar. Örneğin, eğer ölçüm her gün sabah 08:00'de yapılıyorsa, bu veriler 08:00 trafiğini temsil eder, ancak öğleden sonraki veya akşamki trafiği temsil etmez. Dolayısıyla, toplanan örneklem, o kavşağın "tüm gün" boyunca yaşadığı trafik yoğunluğunu rastgele bir şekilde temsil etmez. Bu, veri toplama yöntemindeki en önemli rastgelelik eksikliklerinden biridir.
Bu ifade yanlıştır. Belirli bir anda o kavşaktan geçen tüm araçların sayılması, o an için tam bir sayım olsa da, bu durum genel örnekleme yönteminin rastgele olduğu anlamına gelmez. Çünkü günün diğer saatlerindeki veya diğer kavşaklardaki araçlar örnekleme dahil edilmemiştir. Rastgelelik, örneklemin ana kütlenin tamamından tarafsız bir şekilde seçilmesini gerektirir.
Bu ifade de doğrudur, ancak B seçeneği kadar doğrudan ve temel bir eksikliği vurgulamaz. Eğer araştırmacının amacı "şehrin" trafik yoğunluğunu ölçmekse, tek bir kavşak kullanmak kesinlikle rastgeleliği bozar. Ancak, B seçeneği, "aynı saatte" ölçüm yapmanın getirdiği ve tek bir kavşak için bile geçerli olan "tüm günü temsil etmeme" sorununa odaklanır. Soru, "Bu veri toplama yöntemi için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?" diye sorduğunda, yöntemin içerdiği "aynı saatte" kısıtlamasının doğrudan bir sonucu olan "tüm günü temsil etmeme" durumu, rastgelelik eksikliğinin en belirgin nedenlerinden biridir.
Araştırmacının yöntemi, günün belirli bir saatine odaklandığı için, o kavşağın tüm gün boyunca gösterdiği trafik yoğunluğu değişimlerini yansıtmaz. Bu durum, örneklemin tüm günü temsil etmemesine ve dolayısıyla rastgeleliğin sağlanamamasına neden olur.
Cevap B seçeneğidir.
