Kalıtım ile ilgili aşağıdaki durumlar gözlemlenmiştir:
- Bir ailede anne ve babanın ikisi de kahverengi gözlü
- Çocukların bir kısmı mavi gözlü doğmuş
- Mavi göz geninin çekinik olduğu biliniyor
Bu bilgilere göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?
A) Anne ve babanın ikisi de homozigot baskındır
B) Anne ve babanın ikisi de heterozigottur
C) Sadece anne heterozigottur
D) Sadece baba heterozigottur
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu kalıtım sorusunu adım adım, anlaşılır bir şekilde çözelim. Kalıtım konularında mantık yürütmek çok önemlidir. Hadi başlayalım!
- 1. Adım: Genleri Tanımlayalım
- Soruda mavi göz geninin çekinik olduğu belirtilmiş. Bu, kahverengi göz geninin baskın olduğu anlamına gelir.
- Baskın geni büyük harfle (örneğin 'K' ile kahverengi göz), çekinik geni küçük harfle (örneğin 'k' ile mavi göz) gösterelim.
- Buna göre:
- Kahverengi gözlü bir bireyin genotipi KK (homozigot baskın) veya Kk (heterozigot) olabilir.
- Mavi gözlü bir bireyin genotipi ise sadece kk (homozigot çekinik) olabilir. Çünkü çekinik özellik, ancak iki çekinik gen bir araya geldiğinde fenotipte (dış görünüşte) kendini gösterir.
- 2. Adım: Çocukların Durumunu İnceleyelim
- Soruda "Çocukların bir kısmı mavi gözlü doğmuş" deniyor.
- Mavi gözlü bir çocuğun genotipi kesinlikle kk olmalıdır.
- Bir çocuk kk genotipine sahipse, bu 'k' genlerinden birini annesinden, diğerini ise babasından almış demektir.
- Bu bilgi bize annenin de babanın da genlerinde en az bir tane 'k' geni taşıdığını gösterir.
- 3. Adım: Anne ve Babanın Durumunu Değerlendirelim
- Anne ve babanın ikisi de kahverengi gözlüdür (fenotipleri baskın).
- Ancak 2. adımda öğrendiğimiz gibi, her ikisi de mavi gözlü çocukları olduğu için genlerinde 'k' geni taşımak zorundadır.
- Kahverengi gözlü olup aynı zamanda 'k' geni taşıyan tek genotip Kk'dir (heterozigot).
- Eğer anne veya baba KK (homozigot baskın) olsaydı, çocuklarına 'k' geni veremezlerdi ve dolayısıyla mavi gözlü (kk) bir çocukları olamazdı.
- 4. Adım: Sonuca Ulaşalım
- Hem anne hem de baba kahverengi gözlüdür (fenotip K).
- Hem anne hem de baba genlerinde 'k' geni taşımak zorundadır (çünkü mavi gözlü çocukları var).
- Bu iki koşulu sağlayan tek genotip Kk'dir. Yani, anne ve babanın ikisi de heterozigottur.
Bu durumda, anne ve babanın ikisi de heterozigot (Kk) genotipe sahiptir. Bu sayede kendileri kahverengi gözlü olurken, her ikisinden de 'k' genini alan çocukları mavi gözlü (kk) olabilir.
Cevap B seçeneğidir.
