Sevgili öğrenciler, Lozan Antlaşması, Türkiye Cumhuriyeti'nin tapu senedi niteliğinde olan, yeni Türk devletinin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan çok önemli bir belgedir. Bu antlaşmada birçok kritik konu ele alınmış ve çözüme kavuşturulmuştur. Ancak bazı konularda istenilen tam sonuca ulaşılamamıştır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Kapitülasyonlar: Osmanlı Devleti döneminden kalan ve yabancılara ekonomik, hukuki ve idari ayrıcalıklar tanıyan kapitülasyonlar, Türkiye'nin bağımsızlığını ve egemenliğini kısıtlayan en önemli unsurlardan biriydi. Lozan Antlaşması ile kapitülasyonlar tamamen kaldırılmıştır. Bu, Türkiye için büyük bir diplomatik zafer ve tam bağımsızlık yolunda atılmış devasa bir adımdır. Dolayısıyla bu konu Türkiye lehine çözüme kavuşturulmuştur.
- B) Boğazlar: Çanakkale ve İstanbul Boğazları'nın statüsü, uluslararası alanda büyük önem taşıyan bir konuydu. Lozan'da Boğazlar'ın yönetimi uluslararası bir komisyona bırakılmış ve Boğazlar'ın her iki yakası askerden arındırılmıştır. Her ne kadar tam egemenlik sağlanamasa da (bu durum Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile düzeltilecektir), Boğazlar'ın Türk toprağı olduğu kabul edilmiş ve Türkiye'nin Boğazlar üzerindeki hakları tanınmıştır. Bu, Musul sorununa kıyasla Türkiye lehine atılmış önemli bir adımdır, ancak tam bağımsızlık henüz sağlanamamıştır. Ancak soruda "lehine çözüme kavuşturulamamıştır" ifadesi, tam bir olumsuzluk aradığımızı gösterir. Boğazlar konusunda bir çözüm bulunmuş, ancak bu çözüm tam olarak Türkiye'nin istediği gibi olmasa da, Musul'a kıyasla daha olumlu bir adımdır.
- C) Musul sorunu: Musul ve çevresi, zengin petrol yataklarına sahip olması ve stratejik konumu nedeniyle hem Türkiye hem de İngiltere için büyük önem taşıyordu. Lozan Antlaşması görüşmelerinde Musul sorunu üzerinde taraflar anlaşmaya varamamıştır. Bu konu, antlaşma dışında bırakılarak Türkiye ile İngiltere arasında dokuz ay içinde ikili görüşmelerle çözülmesi kararlaştırılmıştır. Eğer bu görüşmelerde de anlaşma sağlanamazsa, konunun Milletler Cemiyeti'ne götürülmesine karar verilmiştir. Sonuç olarak, Lozan Antlaşması sırasında Musul sorunu Türkiye lehine bir çözüme kavuşturulamamış, aksine geleceğe ertelenmiş ve belirsiz bırakılmıştır. Bu durum, Türkiye'nin o dönemdeki en büyük hayal kırıklıklarından biri olmuştur.
- D) Batı sınırı: Türkiye'nin Yunanistan ile olan batı sınırı, Lozan Antlaşması ile büyük ölçüde belirlenmiştir. Meriç Nehri sınır kabul edilmiş, Karaağaç ve Bosnaköy Türkiye'ye bırakılmıştır. Adalar konusunda ise bazı adaların silahsızlandırılması şartıyla Yunanistan'a bırakılması gibi kararlar alınmıştır. Genel olarak batı sınırı, Türkiye'nin istediği doğrultuda büyük ölçüde çözüme kavuşturulmuştur.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Lozan Antlaşması'nda Türkiye'nin tam olarak istediği gibi çözülemeyen ve geleceğe bırakılan en önemli konu Musul sorunu olmuştur.
Cevap C seçeneğidir.
