Sevgili öğrenciler, bu soru Lozan Antlaşması öncesindeki diplomatik süreçleri ve Türkiye Cumhuriyeti'nin güney sınırlarının belirlenmesindeki önemli adımları anlamamız açısından çok değerlidir. Şimdi adım adım bu soruyu inceleyelim:
- Soru Ne İstiyor? Soru, Lozan Antlaşması'nda kesinleşen Türkiye-Suriye sınırının temelini oluşturan antlaşmayı bulmamızı istiyor. Bu, Lozan öncesi dönemde imzalanan ve güney sınırlarımızı şekillendiren bir antlaşma olmalı.
- Türkiye-Suriye Sınırı ve Tarihsel Arka Plan: Birinci Dünya Savaşı sonrası Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılmasıyla, Suriye bölgesi Fransız mandasına girmişti. Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Hükümeti, güney sınırlarını güvence altına almak için Fransa ile diplomatik ilişkiler kurmak durumunda kaldı.
- Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921): Bu antlaşma, TBMM Hükümeti ile Fransa arasında imzalanmıştır. Bu antlaşma ile Fransa, TBMM Hükümeti'ni resmen tanımış ve iki taraf arasında bir sınır belirlenmiştir. Bu sınır, Hatay (İskenderun Sancağı) hariç bugünkü Türkiye-Suriye sınırının büyük bir kısmını çizmiştir. Hatay'ın durumu ise daha sonra ayrı bir süreçle (1939'da Türkiye'ye katılmasıyla) çözülmüştür. Lozan Antlaşması'nda Türkiye-Suriye sınırı, büyük ölçüde bu Ankara Antlaşması'nda belirlenen hat üzerinden kabul edilmiştir.
- Diğer Seçeneklerin İncelenmesi:
- B) Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920): Bu antlaşma, TBMM Hükümeti ile Ermenistan arasında imzalanmıştır. Doğu Cephesi'ndeki zafer sonrası Ermenistan ile sınırımızı belirlemiş ve Ermenistan'ın Sevr Antlaşması'ndan doğan iddialarından vazgeçmesini sağlamıştır. Suriye sınırı ile ilgisi yoktur.
- C) Kars Antlaşması (13 Ekim 1921): Bu antlaşma, TBMM Hükümeti ile Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri arasında, Sovyet Rusya'nın aracılığıyla imzalanmıştır. Doğu sınırlarımızı kesinleştiren önemli bir antlaşmadır. Suriye sınırı ile ilgisi yoktur.
- D) Moskova Antlaşması (16 Mart 1921): Bu antlaşma, TBMM Hükümeti ile Sovyet Rusya arasında imzalanmıştır. İki devlet arasındaki dostluk ve işbirliğini pekiştirmiş, doğu sınırlarımızın bir kısmını belirlemiş ve uluslararası alanda TBMM Hükümeti'nin tanınmasına katkı sağlamıştır. Suriye sınırı ile ilgisi yoktur.
- Sonuç: Lozan Antlaşması'nda Türkiye-Suriye sınırı, temel olarak 20 Ekim 1921 tarihli Ankara Antlaşması ile belirlenen çerçevede kabul edilmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
