Bir bitki yaprağına dokunulduğunda yaprakların kapanması, bir hayvanın yüksek seste irkilmesi ve bir insanın sıcak sobaya dokunduğunda elini çekmesi ortak olarak hangi temel canlılık özelliğini gösterir?
A) Boşaltım
B) Büyüme
C) Üreme
D) Uyarılara tepki
Sevgili öğrenciler, bu soruda canlıların temel özelliklerinden birini, verilen örnekler üzerinden adım adım inceleyelim.
- Örnekleri Tek Tek İnceleyelim:
- Bir bitki yaprağına dokunulduğunda yaprakların kapanması: Burada "dokunma" dışarıdan gelen bir uyarıdır. Bitkinin yapraklarını kapatması ise bu uyarıya karşı verdiği bir tepkidir.
- Bir hayvanın yüksek seste irkilmesi: "Yüksek ses" dışarıdan gelen bir uyarıdır. Hayvanın aniden sıçraması veya irkilmesi bu uyarıya karşı gösterdiği bir tepkidir.
- Bir insanın sıcak sobaya dokunduğunda elini çekmesi: "Sıcaklık" (ısı) dışarıdan gelen bir uyarıdır. İnsanın elini hızla geri çekmesi ise bu uyarıya karşı verdiği ani bir tepkidir.
- Ortak Noktayı Bulalım:
Gördüğümüz gibi, her üç örnekte de canlılar (bitki, hayvan, insan) dış ortamdan gelen bir etkiye (uyarıya) karşı belirli bir davranış veya hareketle (tepki) karşılık vermişlerdir.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Boşaltım: Canlıların metabolik faaliyetleri sonucu oluşan atık maddeleri vücutlarından uzaklaştırmasıdır. Yukarıdaki örneklerle doğrudan bir ilgisi yoktur.
- B) Büyüme: Canlıların hücre sayılarının artması veya hücre hacimlerinin büyümesiyle boyut ve kütlelerinin artmasıdır. Yukarıdaki örnekler büyüme ile ilgili değildir.
- C) Üreme: Canlıların kendilerine benzer yeni bireyler meydana getirmesidir. Yukarıdaki örnekler üreme ile ilgili değildir.
- D) Uyarılara tepki: Canlıların iç veya dış ortamdan gelen değişikliklere (uyarılara) karşı bir davranış, hareket veya fizyolojik değişimle karşılık vermesidir. Bu tanım, incelediğimiz tüm örneklerle birebir örtüşmektedir. Bitki dokunmaya, hayvan sese, insan sıcağa tepki vermiştir.
Bu nedenle, verilen tüm örnekler canlıların "uyarılara tepki" verme özelliğini açıkça göstermektedir.
Cevap D seçeneğidir.
