Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden "Yolcu" sözcüğünün yapılış şekliyle aynı olan sözcüğü bulmamız isteniyor. Bir sözcüğün yapılış yönü, onun basit, türemiş veya birleşik olup olmadığını ve eğer türemişse hangi kökten hangi ekle türediğini ifade eder. Şimdi "Yolcu" sözcüğünü ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- 1. "Yolcu" Sözcüğünün Yapısını İnceleyelim:
- "Yolcu" sözcüğünün kökü "Yol"dur. "Yol" bir isimdir.
- "Yol" ismine "-cu" yapım eki gelerek "Yolcu" sözcüğü türemiştir. "-cu" eki, isimden isim yapan bir ektir (yol -> yolcu, gözlük -> gözlükçü, simit -> simitçi).
- Sonuç olarak, "Yolcu" sözcüğü, bir isme isimden isim yapım eki getirilerek oluşturulmuş, türemiş bir isimdir. Yapılış yönü: İsim + İsimden İsim Yapım Eki = Türemiş İsim.
- 2. Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Yolluk:
- Kökü "Yol" (isim)dir.
- "Yol" ismine "-luk" yapım eki gelerek "Yolluk" sözcüğü türemiştir. "-luk" eki de isimden isim yapan bir ektir (yol -> yolluk, göz -> gözlük, kömür -> kömürlük).
- Yapılış yönü: İsim + İsimden İsim Yapım Eki = Türemiş İsim. Bu sözcük de "Yolcu" gibi türemiş bir isimdir.
- B) Yolcu:
- Bu sözcük, soruda verilen sözcüğün kendisidir. Bizden yapılış yönüyle özdeş olan *başka* bir sözcük istenmektedir. Bu nedenle doğru cevap olamaz.
- C) Yolkenarı:
- Bu sözcük "Yol" (isim) ve "Kenar" (isim) sözcüklerinin birleşmesiyle oluşmuştur.
- Yapılış yönü: İsim + İsim = Birleşik İsim. Bu, "Yolcu" sözcüğünün yapısından farklıdır.
- D) Yolculuk:
- Bu sözcüğün köküne inelim: "Yol" (isim) -> "-cu" ekiyle "Yolcu" (türemiş isim) olmuştur.
- Ardından, "Yolcu" ismine "-luk" yapım eki gelerek "Yolculuk" sözcüğü türemiştir. "-luk" eki, isimden isim yapan bir ektir (yolcu -> yolculuk, çocuk -> çocukluk, güzel -> güzellik).
- Burada dikkat etmemiz gereken nokta şudur: "Yolculuk" sözcüğü, "Yolcu" (bir isim) sözcüğüne "-luk" eki getirilerek türetilmiştir. Yani, bir isme isimden isim yapım eki getirilerek türemiştir.
- Yapılış yönü: İsim (Yolcu) + İsimden İsim Yapım Eki (-luk) = Türemiş İsim (Yolculuk).
- 3. Karşılaştırma ve Sonuç:
- "Yolcu" sözcüğü, "Yol" (isim) köküne "-cu" (isimden isim yapım eki) getirilerek türemiştir. (İsim + İsimden İsim Yapım Eki = Türemiş İsim)
- "Yolculuk" sözcüğü ise "Yolcu" (isim, kendisi türemiş olsa da bu aşamada bir isimdir) sözcüğüne "-luk" (isimden isim yapım eki) getirilerek türemiştir. (İsim + İsimden İsim Yapım Eki = Türemiş İsim)
- Her iki sözcük de, bir isme isimden isim yapım eki getirilerek yeni bir isim oluşturulması prensibiyle türemiştir. Yani, "Yolcu" sözcüğünün yapılış yönü (bir isme ek getirilerek yeni bir isim oluşturma) ile "Yolculuk" sözcüğünün yapılış yönü (bir isme ek getirilerek yeni bir isim oluşturma) özdeştir. "Yolluk" sözcüğü de bu yapıya uysa da, "Yolculuk" sözcüğü, "Yolcu" sözcüğünün doğrudan devamı niteliğinde, onunla daha yakın bir yapısal ve anlamsal ilişki içindedir. Bu tür sorularda en yakın ve en özdeş yapıyı bulmak önemlidir.
Cevap D seçeneğidir.
