Sözcükte yapı KPSS Test 1

8. "Bal arısı" ifadesindeki sözcüklerin yapıları sırasıyla nasıldır?

A) Basit - Türemiş
B) Türemiş - Basit
C) Basit - Basit
D) Birleşik - Türemiş

Sevgili öğrenciler, bu soruda "Bal arısı" ifadesindeki sözcüklerin yapılarını inceleyeceğiz. Türkçede sözcük yapıları üç ana başlıkta incelenir: Basit, Türemiş ve Birleşik.

• Basit Sözcükler: Hiçbir yapım eki almamış veya sadece çekim eki almış sözcüklerdir. Kök halindedirler ya da köke sadece çekim ekleri eklenmiştir. Yapım eki almadıkları için anlamları değişmez.
• Türemiş Sözcükler: Kök veya gövdeye en az bir yapım eki (anlamı değiştiren ek) almış sözcüklerdir. Yapım eki aldıkları için yeni bir anlam kazanırlar.
• Birleşik Sözcükler: En az iki sözcüğün bir araya gelerek yeni bir anlam oluşturduğu sözcüklerdir.

Şimdi "Bal arısı" ifadesindeki her bir sözcüğü ayrı ayrı inceleyelim:

• 1. Sözcük: "Bal"

  "Bal" sözcüğü, herhangi bir yapım eki almamıştır. Kök halindedir ve anlamı değişmemiştir. Bu nedenle "Bal" sözcüğü yapıca Basit bir sözcüktür.

• 2. Sözcük: "Arısı"

  "Arısı" sözcüğünün kökü "Arı"dır. "-sı" eki, 3. tekil kişi iyelik ekidir (çekim eki). Yani "onun arısı" anlamını verir. İyelik ekleri, sözcüğün anlamını değiştirmeyen, sadece aitlik bildiren çekim ekleridir. Bir sözcük, sadece çekim eki aldığında yapıca Basit olma özelliğini korur. Bu nedenle "Arısı" sözcüğü yapıca Basit bir sözcüktür.

Bu durumda, "Bal" sözcüğü Basit, "Arısı" sözcüğü de Basit yapıdadır.

Seçenekleri kontrol ettiğimizde:

• A) Basit - Türemiş (Yanlış)
• B) Türemiş - Basit (Yanlış)
• C) Basit - Basit (Doğru)
• D) Birleşik - Türemiş (Yanlış)

Cevap C seçeneğidir.