3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük basit yapılıdır?
A) Çocuklar bahçede neşeyle koşuyorlardı.
B) Masanın üzerindeki kitapları topladı.
C) Bu sorunun çözümü oldukça karmaşıktı.
D) Sınıfın en çalışkan öğrencisi oydu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda bizden, altı çizili sözcüğün basit yapılı olduğu cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle "basit yapılı" sözcüğün ne anlama geldiğini hatırlayalım:
- Basit yapılı sözcükler: Hiçbir yapım eki almamış, kök halinde veya sadece çekim ekleri almış sözcüklerdir. Yapım eki, sözcüğün anlamını veya türünü değiştiren eklerdir. Çekim ekleri ise sözcüğün anlamını değiştirmeyen, sadece cümledeki görevini belirten eklerdir (örneğin çoğul ekleri, hal ekleri, zaman ekleri).
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Çocuklar bahçede neşeyle koşuyorlardı.
- Altı çizili sözcük: "koşuyorlardı"
- Sözcüğün kökü: "koş-" (fiil)
- Aldığı ekler: "-yor" (şimdiki zaman eki - çekim eki), "-lar" (çoğul eki - çekim eki), "-dı" (ek fiil - çekim eki)
- Bu sözcük, fiil köküne sadece çekim ekleri almıştır. Anlamını veya türünü değiştiren bir yapım eki almadığı için basit yapılıdır.
- B) Masanın üzerindeki kitapları topladı.
- Altı çizili sözcük: "topladı"
- Sözcüğün kökü: "top" (isim)
- Aldığı ekler: "-la-" (isimden fiil yapım eki - "top" ismini "topla-" fiiline dönüştürmüştür).
- Bu sözcük, bir yapım eki aldığı için türemiş yapılıdır.
- C) Bu sorunun çözümü oldukça karmaşıktı.
- Altı çizili sözcük: "çözümü"
- Sözcüğün kökü: "çöz-" (fiil)
- Aldığı ekler: "-üm" (fiilden isim yapım eki - "çöz-" fiilini "çözüm" ismine dönüştürmüştür).
- Bu sözcük, bir yapım eki aldığı için türemiş yapılıdır.
- D) Sınıfın en çalışkan öğrencisi oydu.
- Altı çizili sözcük: "çalışkan"
- Sözcüğün kökü: "çalış-" (fiil)
- Aldığı ekler: "-kan" (fiilden sıfat yapım eki - "çalış-" fiilini "çalışkan" sıfatına dönüştürmüştür).
- Bu sözcük, bir yapım eki aldığı için türemiş yapılıdır.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, sadece A seçeneğindeki "koşuyorlardı" sözcüğünün yapım eki almadığını ve basit yapılı olduğunu görüyoruz.
Cevap A seçeneğidir.
