Bir öğrenci, matematik sınavlarına ne kadar çalışırsa çalışsın başarılı olamayacağına inanmaktadır. Bu inanç nedeniyle sınavlara artık çalışmamakta ve sonuç olarak düşük notlar almaktadır. Bu öğrencinin durumu aşağıdakilerden hangisi ile en iyi şekilde açıklanır?
A) Dışsal motivasyon
B) Öznel iyi oluş
C) Öğrenilmiş çaresizlik
D) İçsel kontrol odağı
E) Özgecilik
Sevgili öğrenciler, bu soru, bir öğrencinin yaşadığı yaygın bir psikolojik durumu anlamamızı istiyor. Gelin, bu durumu adım adım inceleyelim ve doğru cevabı bulalım.
- Soruyu Anlayalım: Öğrenci, ne kadar çalışırsa çalışsın başarılı olamayacağına inanıyor. Bu inanç yüzünden çalışmayı bırakmış ve sonuç olarak düşük notlar alıyor. Yani, bir çaba-sonuç ilişkisinin olmadığını düşünüyor ve bu yüzden çabalamaktan vazgeçiyor.
- Seçenekleri İnceleyelim:
- A) Dışsal motivasyon: Bu, bir şeyi dışarıdan gelecek bir ödül (para, not, övgü) veya cezadan kaçınmak için yapmaktır. Öğrencinin durumu, motivasyonun türünden ziyade, motivasyonun tamamen kaybolmasıyla ilgili. Dışsal motivasyonun eksikliği değil, çabanın anlamsız olduğuna dair bir inanç söz konusu.
- B) Öznel iyi oluş: Bu, bir kişinin hayatından genel olarak ne kadar memnun olduğu, mutluluk düzeyi ve yaşam kalitesiyle ilgilidir. Öğrencinin sınav başarısızlığına dair inancı, doğrudan öznel iyi oluş kavramını açıklamaz.
- C) Öğrenilmiş çaresizlik: Bu kavram, bir kişinin tekrar eden olumsuz deneyimler veya başarısızlıklar sonucunda, durum ne olursa olsun çabalarının bir fark yaratmayacağına inanması ve bu yüzden çabalamayı bırakması durumudur. Öğrencinin "ne kadar çalışırsa çalışsın başarılı olamayacağına inanması" ve bu yüzden "sınavlara artık çalışmaması" tam da öğrenilmiş çaresizliğin bir göstergesidir. Öğrenci, geçmişteki çabalarının sonuç vermediğini düşündüğü için, gelecekteki çabalarının da sonuç vermeyeceğine dair bir inanç geliştirmiştir. Bu durum, bireyin kontrol edemediği olaylar karşısında pasifleşmesi ve mücadeleyi bırakması halidir.
- D) İçsel kontrol odağı: Bu, bir kişinin hayatındaki olayların sonuçlarını kendi çabalarına, yeteneklerine veya kararlarına bağlamasıdır. Yani, "başarırsam benim sayemde, başarısız olursam benim hatam" düşüncesidir. Öğrencinin durumu bunun tam tersidir; kendi çabalarının sonucu etkilemediğine inanıyor. Bu, daha çok dışsal kontrol odağına yakın bir düşünce yapısıdır, ancak öğrenilmiş çaresizlik daha spesifik ve güçlü bir açıklamadır.
- E) Özgecilik: Bu, başkalarının iyiliği için fedakarlık yapma, karşılık beklemeden yardım etme davranışıdır. Öğrencinin sınav başarısızlığına dair inancıyla hiçbir ilgisi yoktur.
- Sonuç: Öğrencinin durumu, geçmişteki deneyimlerine dayanarak gelecekteki çabalarının da sonuç vermeyeceğine inanması ve bu yüzden vazgeçmesiyle açıklanır. Bu durum, psikolojide "öğrenilmiş çaresizlik" olarak adlandırılır. Bu inanç, aslında doğru değildir ve değiştirilebilir. Her öğrenci, doğru çalışma yöntemleri ve inançla başarılı olabilir!
Cevap C seçeneğidir.
