Bursluluk sınavı taban puanları Test 1

🎓 Bursluluk sınavı taban puanları Test 1 - Ders Notu

Sevgili öğrenciler, bu ders notu "Bursluluk sınavı taban puanları Test 1" sınavında karşılaşabileceğiniz temel akademik konuları sade ve anlaşılır bir şekilde özetlemektedir. Sınavda başarılı olmak için bu konulara hakim olmanız önemlidir.

📌 Fiilimsiler (Eylemsiler)

Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler gelerek isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan kelimelerdir. Cümlede fiil gibi çekimlenemezler (zaman ve şahıs eki almazlar) ve yüklem olamazlar.

• İsim-fiiller (Mastar): Fiile "-ma, -ış, -mak" ekleri gelerek oluşur.
  • Örnek: Gel**me**, git**iş**, oku**mak**.
• Sıfat-fiiller (Ortaç): Fiile "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" ekleri gelerek oluşur. Genellikle kendinden sonra gelen ismi niteler.
  • Örnek: Koş**an** çocuk, yıkıl**ası** dağ, tanıdık insanlar.
• Zarf-fiiller (Bağ-fiil, Ulaç): Fiile "-ken, -alı, -esiye, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -r...mez, -dığında, -e...e" gibi ekler gelerek oluşur. Cümlede durum veya zaman bildirir.
  • Örnek: Gül**erek** konuştu, gel**ince** haber ver, koşar**ken** düştü.

⚠️ Dikkat: İsim-fiil ekleri ile olumsuzluk eki "-ma/-me" ve kalıcı isim yapan "-ma/-me" eklerini karıştırmayın. Örneğin, "Dondurma" kelimesi bir yiyecek adı olduğunda kalıcı isimdir, fiilimsi değildir.

💡 İpucu: Bir kelimenin fiilimsi olup olmadığını anlamak için olumsuzluk eki "-ma/-me" getirmeyi deneyin. Eğer anlamlı oluyorsa fiilimsidir (Örn: gel-me-mek, koş-ma-yan). Kalıcı isimlerde bu olmaz (Örn: dondur-ma-mak).

📌 Cümle Türleri (Yapılarına Göre)

Cümleler yapılarına göre farklı şekillerde incelenebilir. Bursluluk sınavlarında genellikle basit, birleşik, sıralı ve bağlı cümleler sorulur.

• Basit Cümle: Tek bir yargı (tek bir yüklem) bildiren ve içinde fiilimsi veya yan cümlecik bulunmayan cümlelerdir.
  • Örnek: Hava bugün çok güzel.
• Birleşik Cümle: Bir temel cümle ve en az bir yan cümlecikten oluşan cümlelerdir. Yan cümlecik genellikle fiilimsi, ki'li bağlaç veya şart eki ile kurulur.
  • Örnek: Sen gel**ince** hava aydınlandı. (Fiilimsiyle birleşik)
  • Örnek: Biliyorum **ki** sen de geleceksin. (Ki'li birleşik)
  • Örnek: Yağmur yağar**sa** dışarı çıkmayız. (Şartlı birleşik)
• Sıralı Cümle: Birden fazla yüklemi olan, bu yüklemlerin virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile birbirine bağlandığı cümlelerdir.
  • Örnek: O geldi, hepimiz sevindik.
  • Örnek: Kitabı okudum; çok beğendim.
• Bağlı Cümle: Birden fazla yüklemi olan, bu yüklemlerin "ve, ama, fakat, çünkü, veya" gibi bağlaçlarla birbirine bağlandığı cümlelerdir.
  • Örnek: Ders çalıştım **ama** sınavdan düşük aldım.
  • Örnek: Yemek yedi **ve** hemen uyudu.

💡 İpucu: Cümle türlerini bulurken öncelikle yüklemi/yüklemleri belirleyin. Sonra fiilimsi veya bağlaç olup olmadığına bakın.

📌 Üslü Sayılar

Bir sayının kendisiyle tekrarlı çarpımının kısa yoldan gösterilmesine üslü sayı denir. $a^n$ şeklinde gösterilir ve $a$ taban, $n$ ise üst (kuvvet) olarak adlandırılır.

• Pozitif Tam Sayı Kuvvetleri: $a^n = a \times a \times ... \times a$ ($n$ tane $a$'nın çarpımı).
  • Örnek: $2^3 = 2 \times 2 \times 2 = 8$.
• Sıfırıncı Kuvvet: Sıfır hariç her sayının $0$. kuvveti $1$'dir. $a^0 = 1$ ($a \neq 0$).
  • Örnek: $5^0 = 1$, $(-7)^0 = 1$.
• Negatif Tam Sayı Kuvvetleri: Bir sayının negatif kuvveti, o sayının çarpmaya göre tersinin pozitif kuvvetidir. $a^{-n} = \frac{1}{a^n}$.
  • Örnek: $2^{-3} = \frac{1}{2^3} = \frac{1}{8}$.
  • Örnek: $(\frac{2}{3})^{-2} = (\frac{3}{2})^2 = \frac{9}{4}$.
• Üslü Sayılarda Çarpma: Tabanlar aynı ise üsler toplanır. $a^m \times a^n = a^{m+n}$. Üsler aynı ise tabanlar çarpılır. $a^n \times b^n = (a \times b)^n$.
• Üslü Sayılarda Bölme: Tabanlar aynı ise üsler çıkarılır. $\frac{a^m}{a^n} = a^{m-n}$. Üsler aynı ise tabanlar bölünür. $\frac{a^n}{b^n} = (\frac{a}{b})^n$.
• Üssün Üssü: Bir üslü sayının tekrar üssü alındığında üsler çarpılır. $(a^m)^n = a^{m \times n}$.

⚠️ Dikkat: Negatif sayıların çift kuvvetleri pozitif, tek kuvvetleri negatiftir. $(-2)^2 = 4$ iken, $-2^2 = -4$'tür (Parantezin önemi!).

📌 Kareköklü Sayılar

Karesi verilen bir sayıya eşit olan sayıyı bulma işlemine karekök alma denir. $\sqrt{a}$ şeklinde gösterilir ve "karekök a" olarak okunur. $\sqrt{a^2} = |a|$.

• Tam Kare Sayılar: Bir sayının karesi olan sayılardır (1, 4, 9, 16, 25...). Bu sayıların karekökleri tam sayıdır.
  • Örnek: $\sqrt{25} = 5$, $\sqrt{100} = 10$.
• Karekök İçine Alma/Dışına Çıkarma: Bir sayıyı karekök içine alırken karesini alırız. $a\sqrt{b} = \sqrt{a^2 \times b}$. Karekök dışına çıkarırken, kök içindeki sayının tam kare çarpanlarını buluruz.
  • Örnek: $3\sqrt{2} = \sqrt{3^2 \times 2} = \sqrt{18}$.
  • Örnek: $\sqrt{20} = \sqrt{4 \times 5} = \sqrt{2^2 \times 5} = 2\sqrt{5}$.
• Kareköklü Sayılarda Toplama/Çıkarma: Kök içleri ve kök dışındaki katsayılar aynı ise toplanıp çıkarılabilir.
  • Örnek: $3\sqrt{2} + 5\sqrt{2} = (3+5)\sqrt{2} = 8\sqrt{2}$.
  • Farklı ise toplanamaz/çıkarılamaz.
• Kareköklü Sayılarda Çarpma: Kök içleri kendi arasında, kök dışları kendi arasında çarpılır. $\sqrt{a} \times \sqrt{b} = \sqrt{a \times b}$. $a\sqrt{b} \times c\sqrt{d} = (a \times c)\sqrt{b \times d}$.
• Kareköklü Sayılarda Bölme: Kök içleri kendi arasında, kök dışları kendi arasında bölünür. $\frac{\sqrt{a}}{\sqrt{b}} = \sqrt{\frac{a}{b}}$. $\frac{a\sqrt{b}}{c\sqrt{d}} = \frac{a}{c}\sqrt{\frac{b}{d}}$.
• Paydayı Rasyonel Yapma: Paydada kareköklü ifade varsa, paydayı kendisiyle çarparak veya eşleniğiyle çarparak rasyonel hale getiririz.
  • Örnek: $\frac{3}{\sqrt{2}} = \frac{3\sqrt{2}}{\sqrt{2}\sqrt{2}} = \frac{3\sqrt{2}}{2}$.

💡 İpucu: Karekök içindeki bir sayı her zaman pozitif veya sıfır olmalıdır. Negatif sayıların karekökü reel (gerçek) sayı değildir.

📌 Basınç

Basınç, birim yüzeye etki eden dik kuvvettir. Katı, sıvı ve gazlarda farklı şekillerde incelenir.

• Katı Basıncı: Katılar ağırlıkları nedeniyle bulundukları yüzeye basınç uygular. Basınç, kuvvetin yüzey alanına oranıdır. $P = \frac{F}{A}$ (Kuvvet / Yüzey Alanı).
  • Kuvvet arttıkça basınç artar, yüzey alanı azaldıkça basınç artar.
  • Örnek: Çivinin ucu sivri olduğu için küçük alana büyük basınç yapar.
• Sıvı Basıncı: Sıvılar bulundukları kabın her noktasına ve temas ettikleri yüzeylere basınç uygular. Sıvı basıncı derinliğe, sıvının yoğunluğuna ve yer çekimi ivmesine bağlıdır. $P = h \times d \times g$ (Derinlik x Yoğunluk x Yer Çekimi).
  • Sıvının miktarına veya kabın şekline bağlı değildir.
  • Örnek: Havuzun dibindeki basınç, yüzeyindeki basınca göre daha fazladır.
• Gaz Basıncı (Açık Hava Basıncı): Dünya'yı saran atmosferin ağırlığı nedeniyle yeryüzündeki cisimlere uyguladığı basınçtır. Barometre ile ölçülür.
  • Yükseklik arttıkça açık hava basıncı azalır.
  • Kapalı kaplardaki gaz basıncı manometre ile ölçülür. Gaz moleküllerinin kabın çeperlerine çarpmasıyla oluşur.

⚠️ Dikkat: Pascal Prensibi'ne göre, kapalı bir kaptaki sıvıya uygulanan basınç, sıvının her noktasına ve kabın iç yüzeylerine eşit olarak iletilir. Bu prensip hidrolik sistemlerde kullanılır.

📌 Milli Mücadele Dönemi (Genel Hatlarıyla)

Milli Mücadele Dönemi, Osmanlı Devleti'nin I. Dünya Savaşı'ndan yenik ayrılması sonrası işgal edilen vatan topraklarını kurtarmak için başlatılan bağımsızlık mücadelesidir. Bu dönem, Türk milletinin azim ve kararlılığının en önemli göstergesidir.

• Mondros Ateşkes Antlaşması (30 Ekim 1918): Osmanlı Devleti'nin fiilen sona erdiğini gösteren, ağır koşullar içeren bir antlaşmadır. Özellikle 7. ve 24. maddeler işgallere zemin hazırlamıştır.
• İşgaller ve Tepkiler: Antlaşma sonrası Anadolu'nun dört bir yanı işgal edilmeye başlandı. Buna karşılık Türk halkı, Kuva-yi Milliye birliklerini kurarak ve bölgesel direniş cemiyetleri oluşturarak tepki gösterdi.
• Mustafa Kemal'in Samsun'a Çıkışı (19 Mayıs 1919): Milli Mücadele'nin başlangıcı kabul edilir. Mustafa Kemal, Anadolu'ya geçerek örgütlenme çalışmalarını başlattı.
• Kongreler Dönemi:
  • Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919): "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." ilkesiyle Milli Mücadele'nin amacı, gerekçesi ve yöntemi belirlendi.
  • Erzurum Kongresi (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919): Doğu illerini kapsayan ilk bölgesel kongredir. "Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz." kararı alındı. Manda ve himaye reddedildi.
  • Sivas Kongresi (4-11 Eylül 1919): Tüm yurdu kapsayan ulusal bir kongredir. Erzurum Kongresi kararları genişletildi, tüm cemiyetler "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirildi.
• TBMM'nin Açılması (23 Nisan 1920): Ankara'da açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi, ulusal egemenliğe dayalı yeni Türk devletinin ilk adımı oldu. Milli Mücadele'nin merkezi haline geldi.
• Cepheler Dönemi: Doğu (Kazım Karabekir), Güney (Kuva-yi Milliye) ve Batı (İsmet İnönü) cephelerinde işgalci güçlere karşı mücadele edildi. Özellikle Batı Cephesi'ndeki başarılar (I. ve II. İnönü, Kütahya-Eskişehir, Sakarya, Büyük Taarruz) zaferi getirdi.
• Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922): Türk ordusunun zaferleri sonucunda imzalanan bu antlaşma ile Kurtuluş Savaşı'nın askeri safhası sona erdi.
• Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923): Yeni Türk Devleti'nin uluslararası alanda tanındığı, bağımsızlığını tescilleyen ve günümüzdeki Türkiye Cumhuriyeti'nin sınırlarını büyük ölçüde belirleyen antlaşmadır.

💡 İpucu: Bu dönemdeki olayların kronolojik sırasını ve her olayın önemini iyi kavramaya çalışın. Özellikle Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongreleri'nin kararları ve TBMM'nin açılışının milli egemenlik açısından taşıdığı anlam kritik öneme sahiptir.