Hz. Muhammed (s.a.v.) "Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüklerinizden sorumlusunuz." hadisiyle insanın sorumluluk alanını genişletmiştir. Bu sorumluluğun yerine getirilebilmesi için aşağıdakilerden hangisi en temel şarttır?
A) Zengin olmak
B) Akıl ve irade sahibi olmak
C) Güçlü olmak
D) Yaşlı olmak
Sevgili öğrenciler, Hz. Muhammed (s.a.v.)'in "Hepiniz çobansınız ve hepiniz güttüklerinizden sorumlusunuz." hadisi, bizlere hayatın her alanında birer görev ve sorumluluk sahibi olduğumuzu hatırlatan çok önemli bir ilkedir. Bu hadis, sadece büyük işler yapanların değil, herkesin kendi çevresinde, ailesinde, işinde, hatta kendine karşı bile sorumlu olduğunu vurgular. Tıpkı bir çobanın sürüsünü koruyup kollaması gibi, bizler de bize emanet edilen her şeyden sorumluyuz.
Şimdi bu sorumluluğu yerine getirebilmek için hangi şartın en temel olduğunu birlikte inceleyelim:
- A) Zengin olmak: Zenginlik, bazı sorumlulukları (örneğin, yardım etmek, büyük projeler yapmak) yerine getirmede kolaylık sağlayabilir. Ancak sorumluluk sahibi olmak için zengin olmak şart değildir. Fakir bir insan da ailesine karşı, komşularına karşı, kendine karşı sorumluluklarını yerine getirebilir. Bu nedenle en temel şart değildir.
- B) Akıl ve irade sahibi olmak: İşte bu, sorumluluğun temelidir! Sorumluluk, bir şeyi anlayabilmeyi, doğru ile yanlışı ayırt edebilmeyi ve bunlar arasında özgürce seçim yapabilmeyi gerektirir. Akıl (Zeka) olmadan neyin doğru neyin yanlış olduğunu bilemeyiz, görevlerimizi idrak edemeyiz. İrade (Özgür İrade) olmadan ise, bir şeyi yapıp yapmama konusunda özgürce karar veremeyiz ve dolayısıyla eylemlerimizden sorumlu tutulamayız. Allah, insanı akıl ve irade sahibi yaratarak onu diğer varlıklardan ayırmış ve sorumluluk yüklemiştir. Bu iki özellik olmadan sorumluluktan bahsetmek mümkün değildir.
- C) Güçlü olmak: Fiziksel güç, bazı sorumlulukları (örneğin, birini korumak, ağır bir iş yapmak) yerine getirmede yardımcı olabilir. Ancak sorumlulukların çoğu fiziksel güç gerektirmez; düşünce, merhamet, adalet gibi manevi güçler gerektirir. Zayıf bir insan da pek çok sorumluluğunu hakkıyla yerine getirebilir. Bu nedenle en temel şart değildir.
- D) Yaşlı olmak: Yaşlılık, tecrübe ve bilgelik getirebilir ki bu da sorumlulukları daha iyi yerine getirmeye yardımcı olur. Ancak sorumluluk sadece yaşlılara ait değildir. Gençler, hatta çocuklar bile yaşlarına uygun sorumluluklara sahiptir (ders çalışmak, odasını toplamak, büyüklere saygı göstermek gibi). Bu nedenle en temel şart değildir.
Sonuç olarak, bir insanın kendisine yüklenen sorumlulukları anlayabilmesi, değerlendirebilmesi ve bu sorumluluklar doğrultusunda bilinçli seçimler yapabilmesi için akıl ve irade sahibi olması en temel ve vazgeçilmez şarttır.
Cevap B seçeneğidir.
