🎓 Son Osmanlı Mebusan Meclisinin toplanması Test 1 - Ders Notu
Bu ders notu, Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin toplanması, aldığı önemli kararlar ve bu sürecin Türk Kurtuluş Savaşı üzerindeki etkilerini anlamanıza yardımcı olacaktır. Konuyu sade ve anlaşılır bir dille özetledik.
📌 Amasya Görüşmeleri ve Önemi
Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin toplanmasına giden yolda atılan en önemli adımlardan biri Amasya Görüşmeleri'dir. Bu görüşmeler, İstanbul Hükümeti ile Anadolu'daki Milli Mücadele temsilcileri arasında gerçekleşen ilk resmi temastır.
- Katılımcılar: İstanbul Hükümeti adına Bahriye Nazırı Salih Paşa, Temsil Heyeti adına Mustafa Kemal Paşa, Rauf Bey (Orbay) ve Bekir Sami Bey katılmıştır.
- Tarih ve Yer: Ekim 1919'da Amasya'da yapılmıştır.
- Önemli Kararlar:
- Vatanın bütünlüğü ve bağımsızlığının korunması.
- Mebusan Meclisi'nin derhal toplanması kararı.
- Meclisin İstanbul dışında, daha güvenli bir yerde toplanması önerisi (ancak İstanbul Hükümeti bunu kabul etmemiştir).
💡 İpucu: Amasya Görüşmeleri, İstanbul Hükümeti'nin Temsil Heyeti'ni resmen tanıdığı ilk olaydır. Bu durum, Milli Mücadele'nin siyasi meşruiyetini artırmıştır.
📌 Mebusan Meclisi Seçimleri ve Toplanması
Amasya Görüşmeleri'nde alınan karar doğrultusunda, Osmanlı topraklarının tamamında seçimler yapılmış ve yeni Mebusan Meclisi İstanbul'da toplanmıştır.
- Seçim Süreci: İtilaf Devletleri'nin baskısına rağmen, Osmanlı Hükümeti seçimleri yapmak zorunda kalmıştır. Mustafa Kemal Paşa da Erzurum'dan milletvekili seçilmiştir.
- Meclisin Toplanması: 12 Ocak 1920'de İstanbul'da toplanmıştır. Mustafa Kemal Paşa, İstanbul'un işgal altında olması nedeniyle güvenlik endişesiyle meclise katılmamış, Ankara'da kalmıştır.
- Felâh-ı Vatan Grubu: Mustafa Kemal Paşa, İstanbul'daki milliyetçi milletvekillerinden "Müdafaa-i Hukuk Grubu" adı altında bir grup kurmalarını istemiş, ancak bu grup "Felâh-ı Vatan (Vatanın Kurtuluşu)" adı altında toplanmıştır.
⚠️ Dikkat: Mustafa Kemal Paşa'nın meclise katılmaması, onun İstanbul'un güvenliksiz ortamına duyduğu güvensizliği ve Milli Mücadele'nin merkezinin Anadolu olduğunu göstermektedir.
📌 Misak-ı Millî (Millî Ant) Kararları
Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin aldığı en önemli ve tarihi karar Misak-ı Millî'dir. Bu kararlar, Türk Kurtuluş Savaşı'nın temel hedeflerini ve sınırlarını belirlemiştir.
- Kabul Tarihi: 28 Ocak 1920'de Felâh-ı Vatan Grubu'nun çabalarıyla mecliste oy birliğiyle kabul edilmiştir.
- Temel Maddeler:
- Sınırlar: Mondros Ateşkes Antlaşması imzalandığı sırada işgal edilmemiş olan Türk ve Müslüman çoğunluğun yaşadığı topraklar bir bütündür, bölünemez.
- Kendi Kaderini Tayin (Referandum): Batı Trakya'nın, Kars, Ardahan ve Batum'un (Elviye-i Selâse) geleceği halk oylamasıyla belirlenmelidir.
- Boğazlar: İstanbul şehri ve Marmara Denizi'nin güvenliği sağlandığı takdirde, Boğazlar'ın dünya ticaretine açılması kabul edilebilir.
- Kapitülasyonlar: Siyasi, adli, mali gelişmemizi engelleyen her türlü sınırlama (kapitülasyonlar) kaldırılmalıdır.
- Azınlık Hakları: Komşu ülkelerdeki Müslüman halka tanınan haklar kadar, Osmanlı Devleti'ndeki azınlıklara da haklar tanınacaktır (karşılıklılık ilkesi).
💡 İpucu: Misak-ı Millî, Türk milletinin bağımsızlık ve toprak bütünlüğü konusundaki kararlılığının uluslararası alanda ilanıdır. Kurtuluş Savaşı'nın siyasi programı olarak da kabul edilir.
📌 İstanbul'un İşgali ve Mebusan Meclisi'nin Dağıtılması
Misak-ı Millî kararlarının alınması, İtilaf Devletleri'nin tepkisini çekmiş ve İstanbul'un resmen işgal edilmesine yol açmıştır.
- İşgalin Nedeni: İtilaf Devletleri, Misak-ı Millî'yi Osmanlı Hükümeti'nin ve Milli Mücadele'nin kendilerine karşı bir meydan okuması olarak görmüşlerdir.
- İşgal Tarihi: 16 Mart 1920'de İngilizler başta olmak üzere İtilaf Devletleri, İstanbul'u resmen işgal etmişlerdir.
- Meclisin Sonu: İşgal sonrası, birçok milletvekili tutuklanmış veya Malta'ya sürgün edilmiş, Mebusan Meclisi basılarak dağıtılmıştır.
- Sonuç: İstanbul Hükümeti'nin fiilen sona erdiğinin ve Osmanlı Devleti'nin başkentinin bile işgal altında olduğunun açık bir göstergesi olmuştur.
⚠️ Dikkat: İstanbul'un işgali ve Mebusan Meclisi'nin dağıtılması, Milli Mücadele'nin liderlerini Anadolu'da yeni bir meclis kurmaya iten en önemli olaydır.
📌 Sonuçları ve Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne Geçiş
Son Osmanlı Mebusan Meclisi'nin dağıtılması, Türk tarihinde yeni bir dönemin başlangıcı olmuştur.
- Meşruiyet Boşluğu: İstanbul'da halkın iradesini temsil eden bir meclis kalmamıştır.
- Ankara'ya Çağrı: Mustafa Kemal Paşa, İstanbul'dan kaçabilen milletvekillerini ve yeni seçilecek temsilcileri Ankara'ya davet etmiştir.
- Yeni Bir Meclis: Bu durum, 23 Nisan 1920'de Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) açılmasına zemin hazırlamıştır. TBMM, Milli Mücadele'nin ve yeni Türk Devleti'nin tek meşru temsilcisi olmuştur.
📝 Özetle: Son Osmanlı Mebusan Meclisi, Misak-ı Millî gibi hayati bir kararı alarak Milli Mücadele'ye yasal zemin hazırlamış, ancak İtilaf Devletleri'nin müdahalesiyle ömrü kısa sürmüştür. Bu kapanış, Milli Mücadele'nin yönetimini tamamen Ankara'ya taşıyarak Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin kuruluşunu hızlandırmıştır.
