Dönüşlülük zamiri (Kendi) nedir Test 1

1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "kendi" sözcüğü dönüşlülük zamiri olarak kullanılmıştır?

A) Kendi evimi kendim boyadım.
B) Kendi fikirlerine çok güveniyor.
C) Kendi arabasıyla gelmişti.
D) Kendi halinde bir insandı.

Sevgili öğrenciler, bu soruda "kendi" sözcüğünün dönüşlülük zamiri olarak kullanıldığı cümleyi bulmamız isteniyor. Öncelikle dönüşlülük zamirinin ne olduğunu hatırlayarak işe başlayalım:

• Dönüşlülük Zamiri: Türkçede "kendi" sözcüğü dönüşlülük zamiridir. Cümlede işi yapan özneyi pekiştirir, işin bizzat özne tarafından yapıldığını veya özne için yapıldığını vurgular. Genellikle iyelik ekleriyle birlikte kullanılır (kendim, kendin, kendisi, kendimiz, kendiniz, kendileri) ve bu şekilde öznenin eylemi doğrudan kendisinin yaptığını belirtir.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim ve "kendi" sözcüğünün her bir cümlede hangi görevde kullanıldığına bakalım:

• A) Kendi evimi kendim boyadım.

  Bu cümlede "kendim" sözcüğü, "ben" (gizli özne) tarafından yapılan "boyama" eylemini pekiştiriyor. Yani, "evimi bizzat ben boyadım" anlamını veriyor. "Kendi" sözcüğü burada iyelik eki (-m) alarak özneyi vurgulamış ve dönüşlülük zamiri görevinde kullanılmıştır. Bu kullanım, dönüşlülük zamirinin temel işlevine tamamen uymaktadır.

• B) Kendi fikirlerine çok güveniyor.

  Burada "kendi" sözcüğü, "fikirler" ismini niteleyerek "kime ait fikirler?" sorusuna cevap veriyor (ona ait, kendi fikirleri). Bu kullanımda "kendi", bir sıfat gibi davranarak aitlik bildiriyor, özneyi pekiştirme veya eylemi bizzat yapma anlamı katmıyor.

• C) Kendi arabasıyla gelmişti.

  Bu cümlede de "kendi" sözcüğü, "araba" ismini niteleyerek "kime ait araba?" sorusuna cevap veriyor (ona ait, kendi arabası). Tıpkı B seçeneğindeki gibi, aitlik bildiren bir sıfat görevindedir ve dönüşlülük zamiri olarak kullanılmamıştır.

• D) Kendi halinde bir insandı.

  "Kendi halinde" ifadesi, Türkçede "sessiz, sakin, kimseye karışmayan" anlamında kullanılan kalıplaşmış bir deyimdir. Buradaki "kendi" sözcüğü, deyimin bir parçasıdır ve tek başına dönüşlülük zamiri göreviyle özneyi pekiştirme amacı taşımaz.

Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "kendi" sözcüğünün özneyi pekiştirme ve işin bizzat özne tarafından yapıldığını vurgulama işlevini A seçeneğindeki "kendim" sözcüğünün üstlendiğini görüyoruz. Bu nedenle A seçeneği, "kendi" sözcüğünün dönüşlülük zamiri olarak kullanıldığı cümledir.

Cevap A seçeneğidir.