Aşağıdaki cümlelerden hangisi sıralı cümledir?
A) Odasını topladı, ders çalıştı.
B) Kitap okumayı sever.
C) Yemek yaparken şarkı söylüyor.
D) Bahçede koşuyordu.
E) Televizyon izliyordu.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bugün sizlerle Türkçe'deki cümle türlerinden biri olan "sıralı cümle" kavramını öğreneceğiz. Bir cümlenin sıralı cümle olup olmadığını anlamak için öncelikle sıralı cümlenin ne olduğunu iyi bilmeliyiz.
Sıralı Cümle Nedir?
- Sıralı cümle, en az iki yüklemi (yani en az iki yargıyı) olan ve bu yüklemlerin birbirinden virgül (,) veya noktalı virgül (;) ile ayrıldığı cümlelerdir.
- Bu cümlelerde her bir yüklem, kendi içinde bağımsız bir yargı bildirir ve aslında ayrı birer basit cümle gibi düşünülebilir.
- Sıralı cümlelerdeki yargılar birbirine anlamca bağlıdır ancak yapısal olarak her bir yargının kendi öznesi ve yüklemi bulunur.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Odasını topladı, ders çalıştı.
- Bu cümlede iki farklı yargı (eylem) bulunmaktadır: "topladı" ve "çalıştı".
- "Odasını topladı" birinci yargıdır ve kendi içinde bir basit cümledir. (Gizli özne: O)
- "ders çalıştı" ikinci yargıdır ve kendi içinde bir basit cümledir. (Gizli özne: O)
- Bu iki yargı virgül (,) ile birbirine bağlanmıştır. Her iki yargının da kendi yüklemi vardır ve anlamca birbirini tamamlamaktadır. Bu nedenle bu bir sıralı cümledir.
- B) Kitap okumayı sever.
- Bu cümlede sadece bir tane yüklem (yargı) vardır: "sever".
- "Kitap okumayı" ifadesi bir fiilimsi grubudur ve cümlenin nesnesidir, ayrı bir yüklem değildir.
- Tek yüklemi olduğu için bu cümle basit bir cümledir, sıralı cümle değildir.
- C) Yemek yaparken şarkı söylüyor.
- Bu cümlede sadece bir tane yüklem (yargı) vardır: "söylüyor".
- "Yemek yaparken" ifadesi bir zarf tümlecidir (fiilimsi grubu içerir), ayrı bir yüklem değildir.
- Tek yüklemi olduğu için bu cümle basit bir cümledir, sıralı cümle değildir.
- D) Bahçede koşuyordu.
- Bu cümlede sadece bir tane yüklem (yargı) vardır: "koşuyordu".
- "Bahçede" ifadesi bir yer tamlayıcısıdır.
- Tek yüklemi olduğu için bu cümle basit bir cümledir, sıralı cümle değildir.
- E) Televizyon izliyordu.
- Bu cümlede sadece bir tane yüklem (yargı) vardır: "izliyordu".
- "Televizyon" ifadesi cümlenin nesnesidir.
- Tek yüklemi olduğu için bu cümle basit bir cümledir, sıralı cümle değildir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, birden fazla yüklemi olan ve bu yüklemlerin virgülle ayrıldığı tek seçenek A seçeneğidir.
Cevap A seçeneğidir.
