"Hasta olmak" fiilinin yardımcı fiille kurulan birleşik fiil olduğu cümle aşağıdakilerden hangisidir?
A) Hasta olmamak için dikkat etmeliyiz.
B) O, dün hasta oldu.
C) Hasta olmak istemiyorum.
D) Hasta olmak kötü bir şey.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu adım adım çözerek birleşik fiilleri daha iyi anlayacağız.
Öncelikle birleşik fiilin ne olduğunu hatırlayalım: Birleşik fiiller, en az iki sözcüğün bir araya gelerek oluşturduğu ve tek bir kavramı karşılayan fiillerdir. Yardımcı fiille kurulan birleşik fiillerde ise, bir isim veya isim soylu sözcük ile "etmek, olmak, eylemek, kılmak" gibi yardımcı fiiller bir araya gelir.
Şimdi seçenekleri inceleyelim:
- A) Hasta olmamak için dikkat etmeliyiz. Bu cümlede "olmamak" fiili var, ancak bu fiil tek başına kullanılmış ve yardımcı fiille birleşerek birleşik fiil oluşturmamış. "Dikkat etmeliyiz" ifadesi birleşik fiildir ancak soruda "hasta olmak" fiili ile ilgili birleşik fiil soruluyor.
- B) O, dün hasta oldu. İşte bu seçenekte aradığımız yapı var! "Hasta" isim soylu bir sözcük, "oldu" ise "olmak" yardımcı fiili. İkisi bir araya gelerek "hasta oldu" birleşik fiilini oluşturmuş.
- C) Hasta olmak istemiyorum. Bu cümlede "hasta olmak" bir fiil öbeği olarak kullanılmış, ancak "olmak" fiili yardımcı fiil görevinde değil, temel fiil görevinde. "İstemiyorum" fiili de tek başına kullanılmış.
- D) Hasta olmak kötü bir şey. Bu cümlede "hasta olmak" yine bir fiil öbeği olarak kullanılmış, ancak birleşik fiil oluşturmamış. Cümledeki fiil "olmak" değil, gizli öznedir ve yargıyı bildiren asıl unsur "kötü bir şey" ifadesidir.
Doğru cevabı bulduk! "Hasta oldu" ifadesi, "hasta" ismi ile "olmak" yardımcı fiilinin birleşmesiyle oluşmuş bir birleşik fiildir.
Cevap B seçeneğidir.
