Osmanlı Devleti ile Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa arasında yaşanan sorunun uluslararası bir boyut kazanmasına neden olan ve Avrupa devletlerinin müdahalesine yol açan gelişme aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mehmet Ali Paşa'nın bağımsızlığını ilan etmesi
B) Osmanlı ordusunun Konya'da yenilgiye uğraması
C) Rusya'nın Boğazlar üzerinden askeri destek vermek için İstanbul'a gelmesi
D) Fransa'nın Mehmet Ali Paşa'yı desteklemesi
E) İngiltere'nin Mısır'daki çıkarlarını tehlikede görmesi
Sevgili öğrenciler, bu soru Osmanlı Devleti ile Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa arasındaki mücadelenin neden uluslararası bir boyut kazandığını ve Avrupa devletlerinin müdahalesine yol açan temel gelişmeyi anlamamızı istiyor. Bu dönem, Osmanlı İmparatorluğu'nun zayıfladığı ve Avrupa devletlerinin "Şark Meselesi" adı altında Osmanlı toprakları üzerindeki çıkarlarının arttığı bir dönemdir.
- Kavalalı Mehmet Ali Paşa İsyanı'nın Arka Planı: Mehmet Ali Paşa, Osmanlı Devleti'ne Yunan İsyanı'nda yardım etmiş, ancak karşılığında istediği Girit ve Suriye valiliklerini tam olarak alamamıştı. Bunun üzerine kendi ordusuyla Osmanlı topraklarına saldırmış ve Osmanlı ordusunu Kütahya ve Konya gibi önemli muharebelerde yenilgiye uğratmıştı. Mehmet Ali Paşa'nın ordusu İstanbul'a doğru ilerlerken, Osmanlı Devleti büyük bir tehlikeyle karşı karşıya kaldı.
- Osmanlı'nın Yardım Arayışı: Osmanlı Padişahı II. Mahmut, Mehmet Ali Paşa'yı durdurmak için Avrupa devletlerinden yardım istedi. Ancak İngiltere ve Fransa gibi devletler, kendi çıkarları doğrultusunda ya çekimser kaldılar ya da yeterince hızlı davranmadılar.
- Rusya'nın Harekete Geçmesi (Doğru Cevap C): Osmanlı Devleti'nin çaresizliği karşısında, Rusya yardım teklifinde bulundu. Rusya'nın amacı, Osmanlı Devleti üzerindeki etkisini artırmak ve Boğazlar üzerinde stratejik avantaj elde etmekti. Rus donanması ve askerleri, Osmanlı'ya destek olmak amacıyla Boğazlar üzerinden İstanbul'a geldi. Bu durum, diğer Avrupa devletleri, özellikle İngiltere ve Fransa için büyük bir alarm zili oldu. Rusya'nın Boğazlar'a ve İstanbul'a bu kadar yaklaşması, onların bölgedeki çıkarlarını tehdit ediyordu.
- Uluslararasılaşmanın Nedeni: Rusya'nın bu doğrudan askeri müdahalesi, Mehmet Ali Paşa sorununu basit bir iç mesele olmaktan çıkarıp, Avrupa'nın güç dengesini etkileyen uluslararası bir krize dönüştürdü. İngiltere ve Fransa, Rusya'nın Osmanlı üzerindeki artan etkisini dengelemek ve Boğazlar'ın Rus kontrolüne geçmesini engellemek amacıyla olaya müdahil olmak zorunda kaldılar. Bu durum, 1833 Hünkar İskelesi Antlaşması'na ve ardından 1840 Londra Antlaşması'na giden süreci başlattı.
- Diğer Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Mehmet Ali Paşa'nın bağımsızlığını ilan etmesi: Bu, sorunun bir sonucu veya Mehmet Ali Paşa'nın nihai hedefiydi, ancak uluslararası müdahaleyi tetikleyen doğrudan gelişme değildi.
- B) Osmanlı ordusunun Konya'da yenilgiye uğraması: Bu, Osmanlı'nın zayıflığını gösteren ve yardım arayışını hızlandıran önemli bir olaydı, ancak doğrudan uluslararası müdahaleyi başlatan gelişme Rusya'nın İstanbul'a gelmesiydi.
- D) Fransa'nın Mehmet Ali Paşa'yı desteklemesi: Fransa'nın Mehmet Ali Paşa'ya sempati duyması veya desteklemesi, sorunun uluslararasılaşmasının bir parçasıydı, ancak tüm Avrupa devletlerinin müdahalesini tetikleyen ana gelişme değildi.
- E) İngiltere'nin Mısır'daki çıkarlarını tehlikede görmesi: İngiltere'nin çıkarları elbette tehlikedeydi, ancak bu, İngiltere'nin müdahale etme nedeniydi, uluslararası krizi başlatan gelişme değil. Rusya'nın hamlesi, İngiltere'yi ve diğerlerini harekete geçmeye zorladı.
Bu nedenle, Osmanlı Devleti'nin çaresiz kalıp Rusya'dan yardım istemesi ve Rusya'nın Boğazlar üzerinden askeri destek için İstanbul'a gelmesi, diğer Avrupa devletlerinin çıkarlarını doğrudan tehdit ederek sorunun uluslararası bir boyut kazanmasına ve müdahalelerine yol açan temel gelişmedir.
Cevap C seçeneğidir.
