Mısır Sorunu'nun çözümü sürecinde İngiltere'nin Osmanlı Devleti'ni desteklemesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Osmanlı Devleti ile olan tarihi dostluk bağları
B) Rusya'nın Akdeniz'e inmesini engellemek istemesi
C) Hindistan'a giden yolların güvenliğini sağlama düşüncesi
D) Fransa'nın bölgedeki etkinliğini kırmak istemesi
E) Bölgedeki ticari çıkarlarını koruma kaygısı
Sevgili öğrenciler,
Mısır Sorunu, 19. yüzyılın önemli uluslararası krizlerinden biridir ve Kavalalı Mehmet Ali Paşa'nın Osmanlı Devleti'ne karşı isyanıyla ortaya çıkmıştır. Bu süreçte Avrupa devletlerinin, özellikle İngiltere'nin tutumu, kendi stratejik çıkarları doğrultusunda şekillenmiştir. Şimdi İngiltere'nin bu sorundaki temel motivasyonunu adım adım inceleyelim:
- Mısır Sorunu'nun Temeli: Kavalalı Mehmet Ali Paşa, Mısır valisi olarak Osmanlı Devleti'ne karşı güçlenmiş ve Suriye'yi de ele geçirerek bağımsız bir devlet kurma yolunda ilerlemiştir. Bu durum, Osmanlı İmparatorluğu'nun toprak bütünlüğünü tehdit etmiştir.
- İngiltere'nin Genel Dış Politikası: İngiltere, 19. yüzyılda dünyanın en büyük sömürge imparatorluğuna sahipti. Dış politikasının temel amacı, bu imparatorluğun güvenliğini sağlamak ve özellikle "Hindistan Yolu"nu kontrol altında tutmaktı.
- Seçeneklerin Değerlendirilmesi:
- A) Osmanlı Devleti ile olan tarihi dostluk bağları: İngiltere'nin dış politikası duygusal bağlardan ziyade pragmatik çıkarlara dayanır. Tarihi dostluk, bu tür büyük bir krizde temel motivasyon olamaz.
- B) Rusya'nın Akdeniz'e inmesini engellemek istemesi: Bu, İngiltere'nin genel politikalarından biriydi ve Osmanlı'nın zayıflaması Rusya'ya fırsat verebilirdi. Ancak Mısır Sorunu'nda doğrudan ve birincil tehdit Rusya'dan ziyade, Mısır'ın bağımsızlaşması veya başka bir gücün eline geçmesiydi.
- C) Hindistan'a giden yolların güvenliğini sağlama düşüncesi: İşte bu, İngiltere için hayati bir konuydu. Mısır, Süveyş Kanalı'nın (henüz inşa edilmemiş olsa da, kara yolu geçişi) bulunduğu stratejik bir konumdaydı. Hindistan, İngiltere'nin "İmparatorluğun Tacı" olarak görülüyordu ve buraya giden deniz ve kara yollarının güvenliği İngiliz dış politikasının en öncelikli maddesiydi. Mehmet Ali Paşa'nın Mısır'da güçlenmesi veya Mısır'ın başka bir Avrupa devletinin (özellikle Fransa'nın) kontrolüne geçmesi, bu hayati yolu tehdit edebilirdi. Bu nedenle İngiltere, zayıf da olsa Osmanlı'nın Mısır üzerindeki egemenliğini sürdürmesini tercih etmiştir.
- D) Fransa'nın bölgedeki etkinliğini kırmak istemesi: Fransa, Mehmet Ali Paşa'yı destekliyordu ve bölgede etkinliğini artırma çabasındaydı. İngiltere'nin Fransa'nın etkinliğini kırma isteği doğru olsa da, bu isteğin temelinde yatan asıl neden yine Hindistan yolu üzerindeki potansiyel tehditti. Yani Fransa'nın etkinliği, Hindistan yolunun güvenliğini tehdit ettiği için istenmiyordu.
- E) Bölgedeki ticari çıkarlarını koruma kaygısı: Ticari çıkarlar her zaman önemlidir, ancak Hindistan yolu sadece ticari bir yol değil, aynı zamanda stratejik ve askeri bir yoldu. Bu nedenle "ticari çıkarlar" ifadesi, "Hindistan'a giden yolların güvenliği" kadar spesifik ve kapsayıcı değildir. Hindistan yolu, İngiltere'nin en büyük ticari ve stratejik çıkarını temsil ediyordu.
- Sonuç: İngiltere, Mısır'ın bağımsızlaşması veya Fransa gibi başka bir büyük gücün kontrolüne geçmesi durumunda, en değerli sömürgesi olan Hindistan ile olan bağlantısının tehlikeye gireceğinden endişe ediyordu. Bu nedenle, zayıf da olsa Osmanlı Devleti'nin Mısır üzerindeki egemenliğini korumasını destekleyerek kendi stratejik çıkarlarını güvence altına almıştır.
Cevap C seçeneğidir.
