İsmin hal ekleri KPSS Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ismin '-e' hal eki (yönelme hali) kullanılmıştır?

A) Kitabı masaya bıraktı.
B) Çocuk parkta oynuyor.
C) Evden çıktı ve yürüdü.
D) Kalemi kırmızıdır.
E) Bu soruyu anlamadım.

Sevgili öğrenciler, bu soruda Türkçedeki hal eklerinden biri olan yönelme (yaklaşma) hal ekini (-e, -a) bulmamız isteniyor. Yönelme hali, bir eylemin yöneldiği yeri, kişiyi veya amacı bildirir. Bu ek, ünlü uyumuna göre -e veya -a şeklinde olabilir ve eğer kelime ünlü ile bitiyorsa araya kaynaştırma harfi (y) girer.

• A) Kitabı masaya bıraktı.

  Bu cümlede "masaya" kelimesi dikkatimizi çekiyor. "Masa" ismine "-ya" eki gelmiştir. Buradaki "-ya" eki, "masa" kelimesinin yönelme halini almasını sağlamıştır. Kitabın bırakıldığı yönü, yeri belirtmektedir. Bu nedenle bu seçenekte yönelme hali eki kullanılmıştır.

• B) Çocuk parkta oynuyor.

  Bu cümlede "parkta" kelimesi bulunmaktadır. "Park" ismine "-ta" eki gelmiştir. Bu ek, ismin bulunma (lokatif) halidir ve eylemin nerede gerçekleştiğini bildirir. Yönelme hali değildir.

• C) Evden çıktı ve yürüdü.

  Bu cümlede "evden" kelimesi yer almaktadır. "Ev" ismine "-den" eki gelmiştir. Bu ek, ismin ayrılma (çıkma) halidir ve eylemin nereden başladığını veya ayrıldığını bildirir. Yönelme hali değildir.

• D) Kalemi kırmızıdır.

  Bu cümlede "kalemi" kelimesi bulunmaktadır. Buradaki "-i" eki, ismin hal eki değil, iyelik ekidir (onun kalemi anlamında). Yani "kalem" kelimesinin kime ait olduğunu belirtir. Herhangi bir hal eki almamıştır.

• E) Bu soruyu anlamadım.

  Bu cümlede "soruyu" kelimesi yer almaktadır. "Soru" ismine "-yu" eki gelmiştir. Bu ek, ismin belirtme (yükleme) halidir ve eylemden etkilenen nesneyi belirtir. Yönelme hali değildir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, ismin yönelme hal eki (-e, -a) sadece A seçeneğindeki "masaya" kelimesinde kullanılmıştır.

Cevap A seçeneğidir.