Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'okuma' sözcüğü kalıcı isim olarak kullanılmıştır?
A) Okuma yazma öğrendi.
B) Okuma parçasını anladı.
C) Okuma kitabını bitirdi.
D) Okuma saatinde sessiz ol.
Sevgili öğrenciler,
Bu soruda 'okuma' sözcüğünün hangi cümlede kalıcı isim olarak kullanıldığını bulmamız isteniyor. Kalıcı isim, bir fiilimsinin (isim-fiil, sıfat-fiil vb.) eylem anlamını kaybederek, belirli bir varlığın, kavramın, aracın veya nesnenin adı haline gelmesidir. Örneğin, 'dondurma' kelimesi bir yiyeceğin adı olduğunda kalıcı isimdir; 'dondurma eylemi'nden bahsederken ise fiilimsi olarak kullanılır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Okuma yazma öğrendi. Burada 'okuma yazma', belirli bir eylemi değil, okuryazarlık becerisini, yani bir yeteneği ve kavramı ifade etmektedir. 'Okuma' ve 'yazma' eylemlerinin ötesinde, bu iki becerinin birleşimiyle oluşan kalıcı bir durumu, bir bilgi setini anlatır. Bu kullanımda 'okuma', fiilimsilik özelliğini yitirmiş ve kalıcı bir isim olmuştur.
- B) Okuma parçasını anladı. Burada 'okuma parçası', okunacak olan bir metni ifade eder. 'Okuma' sözcüğü, parçanın ne için olduğunu, yani parçayla yapılacak eylemi (okuma eylemini) belirtir. Henüz eylem anlamını tamamen yitirmemiş, parçanın niteliğini belirten bir isim-fiil olarak kullanılmıştır.
- C) Okuma kitabını bitirdi. 'Okuma kitabı', okunmak üzere hazırlanmış veya okunan kitabı ifade eder. 'Okuma' sözcüğü, kitabın amacı veya türü hakkında bilgi verir. Tıpkı B seçeneğindeki gibi, eylem anlamı hala güçlüdür ve kalıcı bir nesneyi değil, bir eylemin nesnesini tanımlar.
- D) Okuma saatinde sessiz ol. 'Okuma saati', okuma eyleminin yapıldığı zaman dilimini ifade eder. 'Okuma' sözcüğü, bu saatte yapılacak eylemi (okuma eylemini) belirtir. Burada da eylem anlamı baskındır ve kalıcı bir isim olarak kullanılmamıştır.
Görüldüğü gibi, A seçeneğindeki 'okuma' sözcüğü, 'okuryazarlık' gibi genel bir beceri ve kavramı ifade ederek fiilimsilik özelliğini kaybetmiş ve kalıcı bir isim haline gelmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
