Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, 'Yazan öğrenci ödül aldı.' cümlesindeki 'yazan' sözcüğünün dil bilgisel özelliğini bulmamız isteniyor. Adım adım inceleyelim:
- 1. Sıfat-fiil (Ortaç) Nedir?
- Sıfat-fiiller, fiillere belirli ekler (-an/-en, -ası/-esi, -mez/-maz, -ar/-er, -dık/-dik/-duk/-dük, -acak/-ecek, -mış/-miş/-muş/-müş) getirilerek türetilen ve cümlede sıfat görevinde kullanılan sözcüklerdir.
- Yani, bir fiilin anlamını taşırken, bir ismi niteleme özelliği kazanırlar.
- Örnek: "koşan adam" (koşmak fiilinden türemiş, adam ismini nitelemiş), "gelecek günler" (gelmek fiilinden türemiş, günler ismini nitelemiş).
- 2. 'Yazan' Sözcüğünün İncelenmesi:
- "Yazan" sözcüğü, "yazmak" fiiline "-an" sıfat-fiil ekinin getirilmesiyle oluşmuştur.
- "Yazan öğrenci" ifadesinde, "yazan" sözcüğü "öğrenci" ismini nitelemektedir. Bu haliyle, "yazan" bir sıfat-fiildir.
- 3. Adlaşmış Sıfat-fiil Nedir?
- Adlaşmış sıfat-fiil, bir sıfat-fiilin nitelediği ismin cümleden düşmesiyle, o ismin yerine geçerek tek başına isim gibi kullanılması durumudur.
- Bu durumda sıfat-fiil, ismin aldığı çekim eklerini (çoğul eki, hal ekleri vb.) alabilir.
- Örnek: "Koşanlar yoruldu." cümlesinde, aslında "Koşan insanlar yoruldu." denmek istenir. "İnsanlar" ismi düştüğü için "koşanlar" sözcüğü adlaşmış sıfat-fiil olmuştur.
- 4. 'Yazan' Sözcüğünün Adlaşmış Sıfat-fiil Olarak Değerlendirilmesi:
- "Yazan" sözcüğü, "yazan kişi", "yazan kimse" gibi bir anlam taşır ve nitelediği "kişi/kimse" gibi bir isim düşse bile anlamını koruyabilir.
- "Yazan öğrenci" cümlesinde "öğrenci" kelimesi açıkça belirtilmiş olsa da, "yazan" kelimesinin kendisi, adlaşma potansiyeli yüksek olan ve sıklıkla adlaşmış olarak kullanılan bir sıfat-fiil yapısıdır.
- Türkçede bazı sıfat-fiiller, niteledikleri isim açıkça belirtilse bile, o ismin anlamını kendi içinde barındırma ve adlaşma yeteneğine sahip oldukları için bu şekilde sınıflandırılabilirler. "Yazan" sözcüğü de bu türden, adlaşma özelliği güçlü olan bir sıfat-fiildir. Bu nedenle, sözcüğün genel yapısı ve adlaşma özelliği vurgulanarak "adlaşmış sıfat-fiil" olarak kabul edilir.
Bu açıklamalar ışığında, 'yazan' sözcüğü, adlaşma potansiyeli ve yaygın kullanımı göz önüne alındığında, en doğru ve özel sınıflandırma olarak adlaşmış sıfat-fiil kabul edilir.
Cevap A seçeneğidir.
