Temel ve türetilmiş büyüklükler Test 1

Bir öğrenci laboratuvarda aşağıdaki ölçümleri yapmıştır:
- 250 mL suyun sıcaklığını termometre ile 25°C olarak ölçmüştür
- 500 gram kütleyi eşit kollu terazi ile tartmıştır
- 15 cm uzunluğundaki çubuğu cetvelle ölçmüştür
Buna göre öğrencinin yaptığı bu ölçümlerde kullandığı büyüklüklerden hangisi temel büyüklüktür?

A) Hacim
B) Sıcaklık
C) Kütle
D) Uzunluk

Merhaba sevgili öğrenciler!

Bu soruda, fiziksel büyüklükleri "temel büyüklükler" ve "türetilmiş büyüklükler" olarak ayırmamız isteniyor. Fizikte, bazı büyüklükler bağımsızdır ve başka büyüklükler cinsinden tanımlanamazlar. Bunlara temel büyüklükler denir. Diğer tüm büyüklükler ise temel büyüklükler kullanılarak tanımlanır ve bunlara türetilmiş büyüklükler denir.

Uluslararası Birim Sistemi'ne (SI) göre yedi adet temel büyüklük bulunmaktadır:

• Kütle (birimi: kilogram, kg)
• Uzunluk (birimi: metre, m)
• Zaman (birimi: saniye, s)
• Sıcaklık (birimi: Kelvin, K)
• Akım Şiddeti (birimi: Amper, A)
• Madde Miktarı (birimi: mol, mol)
• Işık Şiddeti (birimi: kandela, cd)

Şimdi öğrencinin yaptığı ölçümlere ve seçeneklere bakalım:

• Öğrenci, 250 mL suyun sıcaklığını termometre ile $25^\circ C$ olarak ölçmüştür. Burada Sıcaklık ölçülmüştür.
• Öğrenci, 500 gram kütleyi eşit kollu terazi ile tartmıştır. Burada Kütle ölçülmüştür.
• Öğrenci, 15 cm uzunluğundaki çubuğu cetvelle ölçmüştür. Burada Uzunluk ölçülmüştür.

Şimdi seçenekleri inceleyelim:

• A) Hacim: Hacim, uzunluk gibi temel büyüklüklerin çarpımıyla elde edilen türetilmiş bir büyüklüktür (örneğin, $uzunluk \times uzunluk \times uzunluk$). Bu nedenle temel büyüklük değildir. Öğrencinin ölçtüğü 250 mL suyun hacmi belirtilmiş olsa da, hacim türetilmiş bir büyüklüktür.
• B) Sıcaklık: Öğrenci termometre ile $25^\circ C$ olarak sıcaklığı ölçmüştür. Sıcaklık, yukarıda listelediğimiz yedi temel büyüklükten biridir.
• C) Kütle: Öğrenci 500 gram kütleyi tartmıştır. Kütle de yedi temel büyüklükten biridir.
• D) Uzunluk: Öğrenci 15 cm uzunluğundaki çubuğu ölçmüştür. Uzunluk da yedi temel büyüklükten biridir.

Öğrencinin yaptığı ölçümlerde sıcaklık, kütle ve uzunluk gibi temel büyüklükler kullanılmıştır. Hacim ise türetilmiş bir büyüklüktür. Seçenekler arasında temel büyüklük olarak sıcaklık, kütle ve uzunluk yer almaktadır. Bu soruda bizden bu temel büyüklüklerden birini seçmemiz istendiği için ve verilen doğru cevap B seçeneği olduğu için, sıcaklık bu sorunun cevabıdır.

Cevap B seçeneğidir.