Aşağıdaki kelimelerden hangisi bitişik yazılan birleşik kelimedir?
Sevgili öğrenciler, bu soruda bizden, bitişik yazılan birleşik kelimeyi bulmamız isteniyor. Birleşik kelimelerin bitişik mi yoksa ayrı mı yazılacağı, genellikle kelimelerin bir araya geldiğinde anlamlarında bir değişiklik (anlam kayması) olup olmadığına veya ses olayları yaşanıp yaşanmadığına göre belirlenir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu kelime grubu, "okul" ve "yol" kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. "Okul yolu" derken, hem "okul" hem de "yol" kelimeleri kendi temel anlamlarını korur. Yani, okula giden bir yoldan bahsediyoruz. Anlamda herhangi bir kayma olmadığı için bu tür birleşik kelimeler ayrı yazılır.
Bu kelime, "ayak" ve "kabı" (ayak kabı) kelimelerinin birleşmesiyle oluşmuştur. "Ayak kabı" ifadesi zamanla "ayakkabı" şeklini almıştır. Burada "kabı" kelimesi, tek başına kullanıldığında "içine bir şey konulan kap" anlamındayken, "ayak" kelimesiyle birleştiğinde "ayağı örten giysi" gibi tamamen yeni ve özelleşmiş bir anlam kazanmıştır. Yani, kelimeler birleşirken anlamlarında bir kayma meydana gelmiş ve yeni bir kavramı karşılamıştır. Bu nedenle bitişik yazılır.
"Masa" ve "örtü" kelimelerinin birleşimiyle oluşmuştur. "Masa örtüsü" derken, "masa" ve "örtü" kelimeleri kendi anlamlarını korur. Masanın üzerine serilen bir örtüden bahsedilir. Anlamda bir kayma olmadığı için bu tür birleşik kelimeler ayrı yazılır.
"Elma" ve "ağaç" kelimelerinin birleşimiyle oluşmuştur. "Elma ağacı" derken, hem "elma" hem de "ağaç" kelimeleri kendi temel anlamlarını korur. Elma veren bir ağaçtan bahsediyoruz. Anlamda herhangi bir kayma olmadığı için bu tür birleşik kelimeler ayrı yazılır.
Yukarıdaki açıklamalara göre, anlam kayması yaşayarak yeni bir kavramı karşılayan ve bu nedenle bitişik yazılması gereken kelime "ayakkabı"dır.
Cevap B seçeneğidir.
