Noktalama işaretleri KPSS çıkmış sorular Test 1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde üç nokta (...) doğru kullanılmıştır?

A) Gel de... şu işi bir hallet.
B) Kitap, defter, kalem... hepsi masada duruyor.
C) O kadar yoruldum ki...
D) Bu konuda... pek bir şey söyleyemem.
E) Akşam... yemeğe geleceğim.

Sevgili öğrenciler, bu soruda üç noktanın (...) doğru kullanımını bulmamız isteniyor. Üç nokta, Türkçede farklı amaçlarla kullanılan önemli bir noktalama işaretidir. Şimdi, üç noktanın temel kullanım alanlarını hatırlayalım ve seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendirelim:

• Tamamlanmamış Cümleler: Bir cümlenin bitmediğini, kesintiye uğradığını veya okuyucunun hayal gücüne bırakıldığını göstermek için kullanılır.
• Alıntılarda Atlanan Yerler: Bir metinden yapılan alıntılarda, atlanan kelime veya cümlelerin yerine konur.
• Sıralamaların Devamı: Benzer örneklerin veya sıralamaların devamının okuyucuya bırakıldığını belirtmek için kullanılır (genellikle "vb." yerine).
• Duygusal Kesinti/Duraksama: Cümle içinde veya sonunda bir duraksama, düşünce, duygu yoğunluğu veya kesinti belirtmek için kullanılır.
• Kaba Sayılan Kelimeler: Argo veya kaba sayılan kelimelerin yerine kullanılır.

Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:

• A) Gel de... şu işi bir hallet.

  Burada üç nokta, bir duraksama veya vurgu amacıyla kullanılmış gibi görünse de, cümlenin anlam bütünlüğünü bozmaktadır. Cümle "Gel de şu işi bir hallet." şeklinde noktalama işareti olmadan da anlamlıdır. Üç nokta, burada gereksiz bir kesinti yaratmıştır ve doğru bir kullanım değildir.

• B) Kitap, defter, kalem... hepsi masada duruyor.

  Bu kullanım, sıralamanın devam edebileceğini belirtmek için üç noktanın bir işlevidir. Ancak, cümlenin devamında "hepsi masada duruyor" ifadesi, sıralanan şeylerin tamamlandığını ve bir bütün olarak ele alındığını gösterir. Bu durumda genellikle "vb." kullanılır veya üç nokta cümlenin sonunda tek başına bırakılır. Bu kullanım yanlış olmasa da, diğer seçenek kadar net ve tipik bir doğru kullanım değildir.

• C) O kadar yoruldum ki...

  Bu cümle, tamamlanmamış bir cümledir. Cümlenin devamı okuyucunun hayal gücüne bırakılmıştır (örneğin, "...uyuyakalacağım", "...konuşacak halim kalmadı", "...artık adım atamıyorum" gibi). Bu, üç noktanın en temel ve doğru kullanımlarından biridir: cümlenin bitmediğini, kesintiye uğradığını veya okuyucunun tamamlamasına bırakıldığını göstermek.

• D) Bu konuda... pek bir şey söyleyemem.

  Burada üç nokta, bir duraksama veya düşünme anını belirtmek için kullanılmış gibi duruyor. Ancak, bu tür durumlarda genellikle virgül ("Bu konuda, pek bir şey söyleyemem.") veya kısa çizgi tercih edilir. Üç nokta, cümlenin kesintiye uğradığını veya devamının olmadığını belirtir. Burada cümle aslında devam ediyor ve anlam bütünlüğü var. Üç noktanın kullanımı gereksizdir.

• E) Akşam... yemeğe geleceğim.

  Bu cümlede üç noktanın hiçbir işlevi yoktur. Cümle "Akşam yemeğe geleceğim." şeklinde gayet anlamlı ve doğrudur. Üç nokta burada tamamen yanlış kullanılmıştır.

Yukarıdaki açıklamalara göre, üç noktanın en doğru ve tipik kullanımı C seçeneğinde yer almaktadır.

Cevap C seçeneğidir.