Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kısa çizgi (-) yanlış kullanılmıştır?
Sevgili öğrenciler, bu soruda kısa çizginin (tire) kullanım alanlarını hatırlayacak ve yanlış kullanımını tespit edeceğiz. Kısa çizgi, Türkçede farklı görevlerde kullanılan önemli bir noktalama işaretidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
Bu cümlede kısa çizgi, "Ankara ile İstanbul arası" anlamını vermek için iki yer adı arasında kullanılmıştır. Bu kullanım doğrudur. İki yer, iki tarih, iki sayı vb. arasında "ile, ve, arasında" anlamlarını vermek için kısa çizgi kullanılır.
Burada kısa çizgi, "Türkçe ve Fransızca" dillerini kapsayan bir sözlük olduğunu belirtmek için kullanılmıştır. İki dil, iki kavram veya iki isim arasında ilişki kurmak için bu şekilde kullanılması doğrudur.
Bu cümlede kısa çizgi, "1980 ile 1990 yılları arasında" anlamını vermek için iki tarih arasında kullanılmıştır. Bu kullanım da doğrudur. Belirli bir zaman dilimini ifade ederken sıkça başvurulan bir kullanımdır.
İşte yanlış kullanım burada! "gerçekten" kelimesi, cümlenin akışını kesen bir ara sözdür. Türkçede ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için kısa çizgi (-) değil, ya virgül (,) ya da uzun çizgi (—) kullanılır. Örneğin, "Bu kitap, gerçekten, çok güzel." veya "Bu kitap —gerçekten— çok güzel." şeklinde olmalıydı. Kısa çizgi, bu görevde kullanılmaz.
Bu cümlede kısa çizgi, eklerin başına getirilerek o ekin tek başına kullanılamayan bir ek olduğunu ve kelimeye eklendiğini göstermek için kullanılmıştır. Bu kullanım, dil bilgisinde ekleri gösterirken standart ve doğru bir kullanımdır.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, D seçeneğindeki kısa çizgi kullanımı Türk Dil Kurumu'nun belirlediği noktalama işaretleri kurallarına aykırıdır.
Cevap D seçeneğidir.
