Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, klasik koşullanma prensiplerinden birini anlamamız isteniyor. Klasik koşullanma, organizmaların belirli uyaranlar arasında bir ilişki kurarak yeni davranışlar öğrenmesi sürecidir. Şimdi soruyu ve seçenekleri adım adım inceleyelim:
- Soru ne istiyor? Soru, organizmanın "farklı uyaranlar arasındaki ayrımı yapabilmesi" sürecini soruyor. Yani, organizma hangi uyarana tepki vereceğini, hangisine vermeyeceğini öğreniyor.
- A) Genelleme: Genelleme, koşullu uyarıcıya (örneğin zil sesi) benzer diğer uyarıcılara da (farklı tondaki ziller) koşullu tepki (salya akıtma) vermesidir. Organizma, benzerlik gösteren uyaranlar arasında ayrım yapamaz, hepsine aynı tepkiyi verir. Bu, sorudaki "ayrım yapabilme" durumunun tam tersidir.
- B) Ayırt etme: Ayırt etme, organizmanın koşullu tepkiyi sadece belirli bir koşullu uyarıcıya vermeyi öğrenmesi, benzer ancak koşullanmamış diğer uyarıcılara ise tepki vermemesidir. Örneğin, bir köpek sadece belirli bir zil sesine salya akıtırken, farklı bir zil sesine veya başka bir sese tepki vermez. Bu durum, organizmanın uyaranlar arasında "ayrım yapabilmesi" anlamına gelir. Tam da soruda anlatılan süreç budur.
- C) Sönme: Sönme, koşullu uyarıcının (zil sesi) koşulsuz uyarıcı (yemek) olmadan tekrar tekrar sunulması sonucunda koşullu tepkinin (salya akıtma) zamanla zayıflaması ve ortadan kalkmasıdır. Bu, bir ayrım yapma süreci değil, öğrenilmiş bir tepkinin kaybolması sürecidir.
- D) Kendiliğinden geri gelme: Kendiliğinden geri gelme, sönme gerçekleştikten ve bir süre geçtikten sonra, koşullu tepkinin (salya akıtma) aniden ve zayıf bir şekilde yeniden ortaya çıkmasıdır. Bu da uyaranlar arasında ayrım yapma ile ilgili bir durum değildir.
Gördüğümüz gibi, organizmanın farklı uyaranlar arasında ayrım yapabilmesi ve sadece doğru uyarana tepki vermeyi öğrenmesi süreci "ayırt etme" olarak adlandırılır.
Cevap B seçeneğidir.
