6. Erzurum Kongresi, Doğu Anadolu'nun altı vilayetini (Erzurum, Van, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Sivas) temsilen toplanmış bölgesel bir kongre olmasına rağmen, aldığı kararlar itibarıyla ulusal bir nitelik kazanmıştır.
Bu durumun temel sebebi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kongreye Batı Anadolu'dan delegelerin de katılması
B) Alınan kararların tüm yurdu ilgilendiren milli ilkeler içermesi
C) İstanbul Hükümeti'nin kongreyi resmen tanıması
D) İtilaf Devletleri'nin kongre kararlarını kabul etmesi
E) Kongrenin süresinin uzun olması
Sevgili öğrenciler, bu soru, Erzurum Kongresi'nin bölgesel toplanmasına rağmen neden ulusal bir nitelik kazandığını anlamamızı istiyor. Hadi bu durumu adım adım inceleyelim:
- Soru Kökünü Anlayalım: Erzurum Kongresi, Doğu Anadolu'daki altı vilayetin temsilcileriyle toplanmış, yani başlangıçta bölgesel bir amaç taşıyordu. Ancak aldığı kararlar onu bölgesel olmaktan çıkarıp ulusal bir kongre haline getirmiştir. İşte bizden bu dönüşümün temel sebebini bulmamız isteniyor.
- Erzurum Kongresi Kararlarını Hatırlayalım: Erzurum Kongresi'nde alınan bazı önemli kararlar şunlardır:
- "Milli sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz." Bu karar, sadece Doğu Anadolu'yu değil, tüm vatan topraklarını kapsayan bir bütünlük ilkesini vurgular.
- "Her türlü yabancı işgal ve müdahalesine karşı millet topyekûn kendini savunacaktır." Bu madde, bölgesel bir savunmadan ziyade, tüm milletin ortak direnişini ifade eder.
- "Kuvâ-yi Milliye'yi âmil ve millî iradeyi hâkim kılmak esastır." Bu ilke, ulusal egemenliğin ve milli güçlerin tüm ülkede etkili olmasını amaçlar.
- "Manda ve himaye kabul edilemez." Bu karar, tüm ülkenin bağımsızlık ve egemenlik mücadelesinin temelini oluşturur.
- Seçenekleri Değerlendirelim:
- A) Kongreye Batı Anadolu'dan delegelerin de katılması: Kongreye katılan bazı önemli şahsiyetler (Mustafa Kemal Paşa gibi) Doğu Anadolu'dan olmasa da, kongrenin temel temsil yapısı bölgeseldi. Ayrıca, birkaç delegenin farklı bir bölgeden gelmesi, alınan kararların niteliğini doğrudan ulusal yapmaz. Kararların içeriği daha önemlidir.
- B) Alınan kararların tüm yurdu ilgilendiren milli ilkeler içermesi: Yukarıda bahsettiğimiz kararlar (vatanın bütünlüğü, milli bağımsızlık, milli irade, manda ve himayenin reddi gibi) sadece Doğu Anadolu'yu değil, tüm Osmanlı coğrafyasını ve Türk milletinin geleceğini ilgilendiren temel ilkelerdir. Bu kararlar, kongrenin bölgesel sınırlarını aşarak ulusal bir misyon üstlenmesini sağlamıştır. Bu nedenle doğru cevaptır.
- C) İstanbul Hükümeti'nin kongreyi resmen tanıması: İstanbul Hükümeti, bu tür kongreleri genellikle tanımamış, hatta engellemeye çalışmıştır. Dolayısıyla bu ifade yanlıştır.
- D) İtilaf Devletleri'nin kongre kararlarını kabul etmesi: İtilaf Devletleri, Osmanlı topraklarını kendi çıkarları doğrultusunda paylaşma niyetindeydi. Erzurum Kongresi kararları ise bu niyetlere tamamen zıttı ve bağımsızlık yanlısıydı. Bu nedenle İtilaf Devletleri bu kararları kesinlikle kabul etmemiştir.
- E) Kongrenin süresinin uzun olması: Bir kongrenin süresi, aldığı kararların niteliğini (bölgesel mi, ulusal mı) belirlemez. Kısa süren bir kongre de ulusal kararlar alabilir.
Görüldüğü gibi, Erzurum Kongresi'nin ulusal bir nitelik kazanmasının temel sebebi, aldığı kararların sadece Doğu Anadolu'yu değil, tüm yurdu ilgilendiren milli bağımsızlık ve egemenlik ilkelerini içermesidir.
Cevap B seçeneğidir.
