8. Aşağıdaki kararlardan hangisi hem Erzurum hem de Sivas Kongrelerinde ortak olarak alınmıştır?
A) İstanbul Hükümeti'nin tutumuna karşı sert önlemler alınması
B) Yeni bir devletin kurulacağının ilan edilmesi
C) Manda ve himayenin reddedilmesi
D) Saltanatın kaldırılacağının belirtilmesi
E) Cumhuriyet rejiminin benimseneceğinin açıklanması
Sevgili öğrenciler, bu soru Milli Mücadele döneminin en önemli dönüm noktalarından olan Erzurum ve Sivas Kongrelerinde alınan kararları doğru anlamamızı gerektiriyor. Her iki kongre de ulusal bağımsızlık ve egemenlik yolunda atılan kritik adımlardır. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) İstanbul Hükümeti'nin tutumuna karşı sert önlemler alınması: Her iki kongrede de İstanbul Hükümeti'nin işgalci güçlerle iş birliği yapan veya onların baskısı altında kalan tutumu eleştirilmiş ve milli iradeye aykırı hareket ettiği belirtilmiştir. Ancak "sert önlemler alınması" genel bir ifade olup, belirli bir ortak karar olarak diğer seçenekler kadar net değildir. Kongreler daha çok milli iradeyi temsil edecek organlar kurma ve milli mücadeleyi örgütleme kararları almıştır.
- B) Yeni bir devletin kurulacağının ilan edilmesi: Erzurum ve Sivas Kongrelerinin temel amacı, mevcut Osmanlı Devleti'nin vatan topraklarını kurtarmak ve milli egemenliğe dayalı bağımsız bir yapıya kavuşturmaktı. Bu aşamada yeni bir devlet kurma fikri veya ilanı söz konusu değildi. Cumhuriyetin ilanı çok daha sonraki bir gelişmedir.
- C) Manda ve himayenin reddedilmesi: Bu karar, hem Erzurum hem de Sivas Kongrelerinin en temel ve ortak kararlarından biridir. Erzurum Kongresi'nde ilk kez "Manda ve himaye kabul olunamaz." ilkesi net bir şekilde ifade edilmiştir. Sivas Kongresi'nde ise bu ilke daha da güçlendirilmiş ve tüm vatan sathında geçerli olacak şekilde kesinleştirilmiştir. Bu karar, tam bağımsızlık hedefinin en önemli göstergesidir ve yabancı devletlerin himayesi altına girme fikrine kesin bir karşı çıkıştır.
- D) Saltanatın kaldırılacağının belirtilmesi: Erzurum ve Sivas Kongreleri döneminde saltanatın kaldırılması gibi bir karar alınmamıştır. Hatta kongreler, padişahın işgal güçlerinin esaretinden kurtarılması ve milli irade doğrultusunda hareket etmesi gerektiğini savunmuştur. Saltanatın kaldırılması, Milli Mücadele'nin zaferle sonuçlanmasından sonra, 1922 yılında gerçekleşmiştir.
- E) Cumhuriyet rejiminin benimseneceğinin açıklanması: Cumhuriyet rejiminin benimsenmesi ve ilan edilmesi, Erzurum ve Sivas Kongrelerinden çok sonra, 1923 yılında gerçekleşen bir gelişmedir. Bu kongreler sırasında henüz böyle bir rejim değişikliği kararı alınmamıştır.
Bu açıklamalar ışığında, Erzurum ve Sivas Kongrelerinde ortak olarak alınan en net ve kritik karar, tam bağımsızlık ilkesinin temelini oluşturan "Manda ve himayenin reddedilmesi" kararıdır.
Cevap C seçeneğidir.
