Çözünme çökelme tepkimeleri Test 1

Deney ortamında, kurşun(II) nitrat (Pb(NO₃)₂) çözeltisi ile potasyum iyodür (KI) çözeltisi karıştırıldığında sarı renkli bir katı oluştuğu gözlemleniyor. Bu gözlem, çözeltide bir çökelme tepkimesi meydana geldiğini göstermektedir.

Buna göre, oluşan sarı renkli katı aşağıdakilerden hangisidir?

A) KNO₃
B) PbI₂
C) Pb(NO₃)₂
D) KI

Bu tür sorular, çözeltideki iyonların yer değiştirmesiyle oluşan ve suda çözünmeyen bir katının (çökelti) oluştuğu çökelme tepkimeleri ile ilgilidir. Adım adım inceleyelim:

• Başlangıç Çözeltilerindeki İyonları Belirleyelim:

  Deneyde iki farklı çözelti karıştırılıyor:

  • Kurşun(II) nitrat çözeltisi ($Pb(NO_3)_2$): Bu iyonik bileşik suda çözündüğünde $Pb^{2+}$ (kurşun(II) iyonu) ve $NO_3^-$ (nitrat iyonu) şeklinde iyonlarına ayrılır.
  • Potasyum iyodür çözeltisi ($KI$): Bu iyonik bileşik suda çözündüğünde $K^+$ (potasyum iyonu) ve $I^-$ (iyodür iyonu) şeklinde iyonlarına ayrılır.

  Yani, çözeltide $Pb^{2+}$, $NO_3^-$, $K^+$ ve $I^-$ iyonları bulunmaktadır.

• Olası Yeni Bileşikleri (Ürünleri) Tahmin Edelim:

  Çökelme tepkimeleri genellikle bir tür çift yer değiştirme tepkimesidir. Bu tepkimede, başlangıçtaki bileşiklerin katyonları veanyonları yer değiştirir. Yani, $Pb^{2+}$ iyonu $I^-$ iyonu ile, $K^+$ iyonu ise $NO_3^-$ iyonu ile birleşmeye çalışacaktır.

  • $Pb^{2+}$ ve $I^-$ birleşerek kurşun(II) iyodür ($PbI_2$) oluşturabilir. (Kurşun(II) iyonu $+2$ yüklü, iyodür iyonu $-1$ yüklü olduğu için iki iyodür iyonu gerekir.)
  • $K^+$ ve $NO_3^-$ birleşerek potasyum nitrat ($KNO_3$) oluşturabilir. (Potasyum iyonu $+1$ yüklü, nitrat iyonu $-1$ yüklü olduğu için bire bir birleşirler.)
• Çözünürlük Kurallarını Uygulayarak Çökeltiyi Belirleyelim:

  Şimdi bu iki olası ürünün hangisinin suda çözünür, hangisinin çözünmez olduğunu (yani çökelti oluşturduğunu) belirlememiz gerekiyor:

  • Potasyum nitrat ($KNO_3$): Genel çözünürlük kurallarına göre, tüm nitrat bileşikleri ($NO_3^-$ içerenler) ve tüm alkali metal bileşikleri ($K^+$ içerenler) suda çözünür. Dolayısıyla $KNO_3$ suda çözünür ve çözeltide iyon halinde kalır.
  • Kurşun(II) iyodür ($PbI_2$): Genel çözünürlük kurallarına göre, çoğu iyodür bileşiği ($I^-$ içerenler) suda çözünür. Ancak, kurşun ($Pb^{2+}$), gümüş ($Ag^+$) ve cıva(I) ($Hg_2^{2+}$) gibi bazı metallerin iyodürleri suda çözünmez ve çökelti oluşturur.

  Bu durumda, $PbI_2$ suda çözünmeyen bir katı (çökelti) olarak oluşacaktır.

• Gözlemle Eşleştirelim:

  Soruda sarı renkli bir katı oluştuğu belirtilmiştir. Kurşun(II) iyodür ($PbI_2$) bilinen parlak sarı renkli bir çökeltidir. Bu, gözlemimizle tamamen uyuşmaktadır.

Bu adımlar sonucunda, oluşan sarı renkli katının kurşun(II) iyodür ($PbI_2$) olduğunu anlıyoruz.

Cevap B seçeneğidir.