"Keskin zekasıyla her problemi çözüyor." cümlesindeki aktarma türü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Doğadan insana aktarma
B) Duyular arası aktarma
C) İnsandan doğaya aktarma
D) Nesneden insana aktarma
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, bir cümlede kullanılan bir kelimenin anlamının başka bir alana aktarılması durumunu inceleyeceğiz. Bu tür aktarmalara "anlam aktarması" veya "mecaz" denir. Şimdi cümlemizi adım adım inceleyelim:
- Cümle: "Keskin zekasıyla her problemi çözüyor."
- İncelenecek İfade: "Keskin zeka"
- "Keskin" kelimesinin temel anlamı: "Keskin" kelimesi, aslında bir şeyin (bıçak, jilet, kılıç gibi bir nesnenin veya bir dağ zirvesinin, bir kayanın) ucu veya kenarının çok ince ve delici, kesici olmasını ifade eder. Bu, genellikle doğada veya nesnelerde gördüğümüz fiziksel bir özelliktir. Örneğin, "keskin bıçak", "keskin kaya".
- "Keskin" kelimesinin "zeka" ile kullanımı: "Keskin zeka" ifadesinde ise "keskin" kelimesi, zekanın hızlı, çabuk kavrayan, ayrıntıları fark eden, derinlemesine düşünen ve problemleri kolayca çözen niteliğini anlatmak için kullanılmıştır. Zeka, insana ait soyut bir özelliktir.
- Aktarma türünün belirlenmesi: Burada, doğada veya nesnelerde bulunan "fiziksel keskinlik" özelliği, insana ait soyut bir kavram olan "zeka"ya aktarılmıştır. Yani, fiziksel dünyadan (doğadan veya doğadaki nesnelerden) alınan bir özellik, insana özgü bir niteliği tanımlamak için kullanılmıştır.
- Seçeneklerin değerlendirilmesi:
- A) Doğadan insana aktarma: "Keskin" kelimesinin temel anlamı (fiziksel keskinlik) doğada ve nesnelerde bulunur. Bu özellik, insana ait bir nitelik olan "zeka"ya aktarılmıştır. Bu tanıma uymaktadır.
- B) Duyular arası aktarma: Bu tür aktarmada, bir duyu organıyla algılanan bir özellik, başka bir duyu organıyla algılanan bir şeye aktarılır (örneğin, "tatlı ses" - tatma duyusu işitme duyusuna aktarılmış). "Keskin zeka" ifadesinde böyle bir durum söz konusu değildir.
- C) İnsandan doğaya aktarma: Bu tür aktarmada, insana ait özellikler doğaya veya cansız varlıklara verilir (örneğin, "ağlayan bulutlar" - ağlamak insana özgüdür). Bizim örneğimizde tam tersi bir durum vardır.
- D) Nesneden insana aktarma: Bu seçenek de doğruya yakın gibi görünse de, "keskin" kavramı sadece nesnelere özgü değil, doğadaki unsurlara (keskin kayalar, keskin dağ zirveleri) da aittir. "Doğadan insana aktarma" daha genel ve kapsayıcı bir ifadedir ve bu tür kullanımları daha iyi açıklar. "Keskin"in kökeni fiziksel bir özelliktir ve bu fiziksel özellik doğada gözlemlenir.
Bu durumda, "keskin" gibi fiziksel bir özelliğin (doğadan veya nesnelerden gelen) insana ait bir niteliğe (zeka) aktarılması "Doğadan insana aktarma" olarak adlandırılır.
Cevap A seçeneğidir.
