Allah'ın, evrende olacak her şeyi önceden bilmesi, planlaması ve takdir etmesi anlamına gelen kavram aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kaza B) Kader C) Tevekkül D) İrade
Sevgili öğrenciler, bu soruda İslam inancındaki önemli kavramlardan biri olan, Allah'ın evrende olacak her şeyi önceden bilmesi, planlaması ve takdir etmesi anlamına gelen terimi bulmamız isteniyor. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
A) Kaza: Kaza, Allah'ın ezelde takdir ettiği (kader) şeylerin zamanı gelince meydana gelmesi, gerçekleşmesidir. Yani kaderin fiiliyata dökülmüş halidir. Soru, "önceden bilme, planlama ve takdir etme" aşamasını sorduğu için kaza bu tanıma tam olarak uymamaktadır.
B) Kader: Kader, Allah'ın sonsuz ilmiyle, evrende olacak her şeyi, zamanını, yerini, özelliklerini ve nasıl olacağını ezelden (başlangıcı olmayan zamandan) bilmesi, planlaması ve takdir etmesidir. Bu tanım, soruda verilen "Allah'ın, evrende olacak her şeyi önceden bilmesi, planlaması ve takdir etmesi" ifadesiyle birebir örtüşmektedir. Kader, Allah'ın her şeyi kuşatan ilim ve kudretinin bir tecellisidir.
C) Tevekkül: Tevekkül, bir işi yaparken gerekli tüm tedbirleri aldıktan, elinden gelen gayreti gösterdikten sonra sonucunu Allah'a bırakmak, O'na güvenmek ve dayanmaktır. Bu kavram, Allah'ın önceden bilmesi ve planlamasıyla ilgili değil, insanın bir eylem sonrası Allah'a olan güveniyle ilgilidir.
D) İrade: İrade, dileme, isteme ve seçme gücüdür. Allah'ın iradesi (İrade-i Külliye), her şeyi dileyen ve seçen sonsuz gücüdür. İnsanların iradesi (İrade-i Cüziye) ise sınırlı seçme özgürlüğüdür. Soru, Allah'ın genel anlamda evreni bilmesi ve planlamasını sorduğu için irade kavramı tek başına bu geniş tanımı karşılamaz, irade kaderin bir parçasıdır ancak kaderin kendisi değildir.
Yukarıdaki açıklamalar ışığında, Allah'ın evrende olacak her şeyi önceden bilmesi, planlaması ve takdir etmesi anlamına gelen kavramın Kader olduğu açıkça görülmektedir.
