Bir deneyde ölçülen fiziksel nicelikler şunlardır:
- Işık şiddeti: 60 kandela
- Yoğunluk: 1 g/cm³
- Sıcaklık: 300 K
Bu niceliklerden hangileri temel niceliktir?
A) Yalnız ışık şiddeti
B) Işık şiddeti ve sıcaklık
C) Yoğunluk ve sıcaklık
D) Işık şiddeti, yoğunluk ve sıcaklık
Bu soruda, fiziksel nicelikleri temel ve türetilmiş olarak ayırma bilgimizi kullanacağız. Fizikte, tüm nicelikler yedi temel nicelikten türetilir. Bu temel nicelikler, başka hiçbir niceliğe bağlı olmayan, kendi başına tanımlanabilen niceliklerdir.
- Temel Nicelikler ve Birimleri:
- Uzunluk: metre (m)
- Kütle: kilogram (kg)
- Zaman: saniye (s)
- Sıcaklık: Kelvin (K)
- Akım Şiddeti: Amper (A)
- Madde Miktarı: mol (mol)
- Işık Şiddeti: kandela (cd)
Şimdi soruda verilen nicelikleri tek tek inceleyelim:
- Işık şiddeti (60 kandela): Yukarıdaki listemize baktığımızda, ışık şiddetinin temel bir nicelik olduğunu görüyoruz. Birimi olan kandela (cd) de bunu doğrular.
- Yoğunluk (1 g/cm³): Yoğunluk, kütle ve hacimden türetilen bir niceliktir. Yoğunluk = Kütle / Hacim formülüyle bulunur. Kütle temel bir nicelik olsa da, hacim (uzunluğun küpü, yani cm³) de temel niceliklerden türetilmiştir. Dolayısıyla yoğunluk, türetilmiş bir niceliktir.
- Sıcaklık (300 K): Listemize göre sıcaklık da temel bir niceliktir. Birimi olan Kelvin (K) de temel birimlerden biridir.
Bu durumda, verilen niceliklerden temel olanlar ışık şiddeti ve sıcaklıktır.
Seçenekleri kontrol ettiğimizde:
- A) Yalnız ışık şiddeti (Eksik)
- B) Işık şiddeti ve sıcaklık (Doğru)
- C) Yoğunluk ve sıcaklık (Yanlış, yoğunluk türetilmiş)
- D) Işık şiddeti, yoğunluk ve sıcaklık (Yanlış, yoğunluk türetilmiş)
Cevap B seçeneğidir.
