Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır?
A) Bu konuyu seninle de konuşmak istiyorum.
B) Bu soruyu ben de çözebilirim.
C) Bu kitabı ben de okudum.
D) Bu işi ben de yapabilirim.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, cümlelerdeki anlatım bozukluklarını bulmamız isteniyor. Anlatım bozukluğu, bir cümlenin açık, anlaşılır ve doğru bir şekilde ifade edilmesini engelleyen dilbilgisel veya anlamsal hatalardır. En yaygın anlatım bozukluklarından biri de gereksiz sözcük kullanımıdır.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Bu konuyu seninle de konuşmak istiyorum.
- Bu cümlede "konuşmak" eylemi zaten bir başkasıyla yapılan bir eylemdir ve "seninle" ifadesi bu kişiyi belirtmektedir.
- "De" bağlacı burada "ayrıca, ilaveten" anlamı katmaktadır. Eğer konuşan kişi sadece "bu konuyu seninle konuşmak istediğini" belirtmek istiyorsa, "de" bağlacı gereksizdir. Cümle "Bu konuyu seninle konuşmak istiyorum." şeklinde kurulduğunda anlamda herhangi bir eksiklik veya bozukluk olmaz, aksine daha net ve duru bir ifade olur.
- "De" bağlacının kullanılması, "başkalarıyla konuştuğum gibi seninle de konuşmak istiyorum" veya "bu konuyu seninle de konuşmak istiyorum (başka bir şey yapmakla birlikte)" gibi bir anlam katabilir. Ancak, eğer amaç sadece konuşma isteğini belirtmekse, "de" gereksiz bir sözcüktür ve anlatım bozukluğuna yol açar. Bu durum, "gereksiz sözcük kullanımı" başlığı altında değerlendirilir.
- B) Bu soruyu ben de çözebilirim.
- Bu cümlede "de" bağlacı, "başkaları çözebildiği gibi ben de çözebilirim" veya "ben de (diğer şeyleri yapabildiğim gibi) bu soruyu çözebilirim" anlamını katmaktadır.
- Buradaki "de" bağlacı cümlenin anlamını zenginleştirmekte ve gerekli bir vurguyu yapmaktadır. Kaldırıldığında cümlenin anlamı değişir ("Bu soruyu ben çözebilirim." sadece benim çözebileceğimi vurgularken, "ben de" başkalarının da çözebileceği ihtimalini içerir). Dolayısıyla burada bir anlatım bozukluğu yoktur.
- C) Bu kitabı ben de okudum.
- Bu cümlede "de" bağlacı, "başkaları okuduğu gibi ben de okudum" veya "ben de (diğer kitapları okuduğum gibi) bu kitabı okudum" anlamını katmaktadır.
- "De" bağlacı burada anlamı tamamlayan ve gerekli olan bir unsurdur. Kaldırıldığında cümlenin anlamı değişir. Dolayısıyla burada bir anlatım bozukluğu yoktur.
- D) Bu işi ben de yapabilirim.
- Bu cümlede "de" bağlacı, "başkaları yapabildiği gibi ben de yapabilirim" veya "ben de (diğer işleri yapabildiğim gibi) bu işi yapabilirim" anlamını katmaktadır.
- "De" bağlacı burada anlamı tamamlayan ve gerekli olan bir unsurdur. Kaldırıldığında cümlenin anlamı değişir. Dolayısıyla burada bir anlatım bozukluğu yoktur.
Sonuç olarak, A seçeneğindeki cümlede "de" bağlacı, eğer sadece konuşma isteği belirtiliyorsa gereksizdir ve anlatım bozukluğuna yol açar. Diğer seçeneklerdeki "de" bağlaçları ise cümlenin anlamını tamamlayıcı ve gerekli unsurlardır.
Cevap A seçeneğidir.
