Aşağıda bazı moleküllerin Lewis nokta yapıları verilmiştir.
- I. $NH_3$: $\underset{\overset{H}{|}}{H-\ddot{N}}-H$
- II. $CO_2$: $\ddot{O}=C=\ddot{O}$
- III. $H_2S$: $H-\ddot{S}-H$
Buna göre, verilen moleküllerden hangilerinin merkez atomu oktet kuralına uyar?
($H:1$, $C:6$, $N:7$, $O:8$, $S:16$)
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) I ve II
D) II ve III
E) I, II ve III
Oktet kuralı, bir atomun (hidrojen ve helyum hariç) kararlı hale gelmek için değerlik katmanında sekiz elektron bulundurma eğiliminde olduğunu belirten bir kimya kuralıdır. Bu sekiz elektron, bağ yapımında kullanılan ortaklanmış elektronlar veya atomun üzerinde bulunan ortaklanmamış (yalın) elektron çiftleri olabilir. Merkez atomun oktet kuralına uyup uymadığını anlamak için, merkez atomu çevreleyen tüm bağ elektronlarını (her bağ için 2 elektron) ve varsa ortaklanmamış elektron çiftlerini (her çift için 2 elektron) saymamız gerekir. Toplam elektron sayısı 8 ise, merkez atom oktet kuralına uyar.
- I. $NH_3$ (Amonyak) molekülü için:
- Verilen Lewis yapısı: $\underset{\overset{H}{|}}{H-\ddot{N}}-H$
- Merkez atom Azot (N)'dur.
- Azot atomu 3 adet tekli bağ yapmıştır. Her tekli bağ 2 elektron içerir, dolayısıyla $3 \times 2 = 6$ bağ elektronu vardır.
- Azot atomunun üzerinde 1 adet ortaklanmamış elektron çifti (yalın çift) bulunmaktadır. Bu da $1 \times 2 = 2$ elektron demektir.
- Azot atomunu çevreleyen toplam elektron sayısı: $6 \text{ (bağ)} + 2 \text{ (yalın çift)} = 8$ elektrondur.
- Bu durumda, $NH_3$ molekülündeki merkez atom olan Azot, oktet kuralına uyar.
- II. $CO_2$ (Karbondioksit) molekülü için:
- Verilen Lewis yapısı: $\ddot{O}=C=\ddot{O}$
- Merkez atom Karbon (C)'dur.
- Karbon atomu 2 adet ikili bağ yapmıştır. Her ikili bağ 4 elektron içerir, dolayısıyla $2 \times 4 = 8$ bağ elektronu vardır.
- Karbon atomunun üzerinde ortaklanmamış elektron çifti bulunmamaktadır.
- Karbon atomunu çevreleyen toplam elektron sayısı: $8 \text{ (bağ)} = 8$ elektrondur.
- Bu durumda, $CO_2$ molekülündeki merkez atom olan Karbon, oktet kuralına uyar.
- III. $H_2S$ (Hidrojen Sülfür) molekülü için:
- Verilen Lewis yapısı: $H-\ddot{S}-H$
- Merkez atom Kükürt (S)'tür.
- Kükürt atomu 2 adet tekli bağ yapmıştır. Her tekli bağ 2 elektron içerir, dolayısıyla $2 \times 2 = 4$ bağ elektronu vardır.
- Kükürt atomunun üzerinde 2 adet ortaklanmamış elektron çifti (yalın çift) bulunmaktadır. Bu da $2 \times 2 = 4$ elektron demektir.
- Kükürt atomunu çevreleyen toplam elektron sayısı: $4 \text{ (bağ)} + 4 \text{ (yalın çift)} = 8$ elektrondur.
- Bu durumda, $H_2S$ molekülündeki merkez atom olan Kükürt, oktet kuralına uyar.
Yukarıdaki analizlere göre, verilen tüm moleküllerin merkez atomları oktet kuralına uymaktadır.
Cevap E seçeneğidir.
