Aşağıdaki kovalent bağlı bileşiklerden hangisinin adı doğru verilmiştir?
A) $N_2O$: Diazot monoksit
B) $SO_3$: Kükürt dioksit
C) $PCl_5$: Fosfor triklorür
D) $CCl_4$: Karbon triklorür
E) $N_2O_4$: Diazot trioksit
Kovalent bağlı bileşiklerin adlandırılması, genellikle iki ametal atomu arasında elektron paylaşımıyla oluşan bileşikler için IUPAC (Uluslararası Temel ve Uygulamalı Kimya Birliği) kurallarına göre yapılır. Bu kurallara göre:
- İlk elementin adı aynen yazılır. Eğer ilk elementten birden fazla varsa, sayısını belirten Latince ön ek (di-, tri-, tetra- vb.) kullanılır. Ancak, ilk elementten sadece bir tane varsa "mono-" ön eki genellikle kullanılmaz.
- İkinci elementin adı yazılırken, atom sayısını belirten Latince ön ek (mono-, di-, tri-, tetra-, penta- vb.) kullanılır ve elementin sonuna "-it" veya "-ür" eki getirilir. (Örneğin, oksijen için "oksit", klor için "klorür", kükürt için "sülfür".)
Şimdi seçenekleri bu kurallara göre inceleyelim:
- A) $N_2O$: Diazot monoksit
- İlk element azot (N). İki tane olduğu için "Diazot" doğru.
- İkinci element oksijen (O). Bir tane olduğu için "monoksit" doğru.
- Bileşiğin adı "Diazot monoksit" olarak doğru verilmiştir.
- B) $SO_3$: Kükürt dioksit
- İlk element kükürt (S). Bir tane olduğu için "Kükürt" doğru.
- İkinci element oksijen (O). Üç tane olduğu için "trioksit" olması gerekirken, "dioksit" denilmiştir.
- Bu adlandırma yanlıştır. Doğrusu "Kükürt trioksit" olmalıdır.
- C) $PCl_5$: Fosfor triklorür
- İlk element fosfor (P). Bir tane olduğu için "Fosfor" doğru.
- İkinci element klor (Cl). Beş tane olduğu için "pentaklorür" olması gerekirken, "triklorür" denilmiştir.
- Bu adlandırma yanlıştır. Doğrusu "Fosfor pentaklorür" olmalıdır.
- D) $CCl_4$: Karbon triklorür
- İlk element karbon (C). Bir tane olduğu için "Karbon" doğru.
- İkinci element klor (Cl). Dört tane olduğu için "tetraklorür" olması gerekirken, "triklorür" denilmiştir.
- Bu adlandırma yanlıştır. Doğrusu "Karbon tetraklorür" olmalıdır.
- E) $N_2O_4$: Diazot trioksit
- İlk element azot (N). İki tane olduğu için "Diazot" doğru.
- İkinci element oksijen (O). Dört tane olduğu için "tetraoksit" olması gerekirken, "trioksit" denilmiştir.
- Bu adlandırma yanlıştır. Doğrusu "Diazot tetraoksit" olmalıdır.
Yukarıdaki analizlere göre, sadece A seçeneğindeki bileşiğin adı doğru verilmiştir.
Cevap A seçeneğidir.
