Merhaba sevgili öğrenciler!
Kimyasal bileşikleri adlandırmak, kimyanın temel taşlarından biridir. Bu soruda, $Al_2O_3$ bileşiğinin sistematik adını bulacağız. Adım adım ilerleyelim:
- Bileşiğin Türünü Belirleme: Öncelikle, $Al_2O_3$ bileşiğinin hangi tür elementlerden oluştuğuna bakalım. Alüminyum ($Al$) bir metaldir ve Oksijen ($O$) bir ametaldir. Metal ve ametal arasında oluşan bileşikler genellikle iyonik bileşiklerdir.
- İyonik Bileşikleri Adlandırma Kuralları:
- İyonik bileşikler adlandırılırken önce metalin adı, sonra ametalin adının sonuna "-it" eki getirilerek okunur.
- Eğer metalin birden fazla olası yükseltgenme basamağı (değerliği) varsa (örneğin geçiş metalleri), metalin yükseltgenme basamağı Roma rakamlarıyla parantez içinde belirtilir (örneğin Demir (II) oksit).
- Ancak, eğer metalin sadece tek bir yükseltgenme basamağı varsa (örneğin Grup 1, Grup 2 metalleri, Alüminyum, Çinko, Gümüş gibi), yükseltgenme basamağını belirtmeye gerek yoktur.
- Kovalent bileşiklerde kullanılan "mono-", "di-", "tri-" gibi ön ekler iyonik bileşiklerin adlandırılmasında kullanılmaz.
- Alüminyumun Yükseltgenme Basamağını Bulma:
- Oksijenin ($O$) bileşiklerdeki yükseltgenme basamağı genellikle $-2$'dir.
- Bileşik nötr olduğu için, atomların yükseltgenme basamakları toplamı sıfır olmalıdır.
- $Al_2O_3$ bileşiğinde 2 tane Alüminyum ve 3 tane Oksijen atomu vardır.
- Alüminyumun yükseltgenme basamağına $x$ dersek: $2 \times (x) + 3 \times (-2) = 0$
- $2x - 6 = 0$
- $2x = 6$
- $x = +3$
- Alüminyum, periyodik tabloda 13. grupta yer alır ve daima $+3$ yükseltgenme basamağına sahiptir. Yani, tek bir yükseltgenme basamağı vardır.
- Bileşiği Adlandırma:
- Metalimiz Alüminyum.
- Ametalimiz Oksijen, sonuna "-it" eki geldiğinde "oksit" olur.
- Alüminyumun tek bir yükseltgenme basamağı olduğu için Roma rakamıyla belirtmeye gerek yoktur.
- İyonik bileşik olduğu için ön ekler (di-, tri-) kullanılmaz.
- Bu durumda bileşiğin adı "Alüminyum oksit" olur.
- Seçenekleri Değerlendirme:
- A) Dialüminyum trioksit: Ön ekler kullanıldığı için yanlıştır.
- B) Alüminyum oksit: Kurallara tamamen uyan doğru addır.
- C) Alüminyum (III) oksit: Alüminyumun yükseltgenme basamağı $+3$ olsa da, tek bir yükseltgenme basamağı olduğu için belirtilmesi gerekli değildir. Bu adlandırma yanlış olmasa da, en sistematik ve yaygın adlandırma değildir.
- D) Alüminyum trioksit: Ön ek kullanıldığı için yanlıştır.
- E) Dialüminyum oksit: Ön ekler kullanıldığı için yanlıştır.
Gördüğünüz gibi, iyonik bileşik adlandırma kurallarını uyguladığımızda doğru cevaba kolayca ulaşıyoruz.
Cevap B seçeneğidir.
