10. sınıf fizik 2. dönem 2. yazılı 4. senaryo Test 2

Soru 07 / 12
Bir ortamda yayılan mekanik bir dalganın yayılma sürati ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi kesinlikle doğrudur?
A) Kaynağın frekansı arttırılırsa dalganın yayılma sürati artar.
B) Dalganın genliği arttırılırsa yayılma sürati artar.
C) Ortamın yoğunluğu arttırılırsa yayılma sürati artar.
D) Dalga boyu arttırılırsa yayılma sürati artar.
E) Dalganın yayılma sürati, sadece yayıldığı ortamın özelliklerine bağlıdır.

Mekanik dalgaların yayılma sürati, dalganın kendisinden (frekans, genlik, dalga boyu) ziyade, yayıldığı ortamın fiziksel özelliklerine (esneklik, yoğunluk, sıcaklık vb.) bağlıdır. Bu temel prensibi göz önünde bulundurarak seçenekleri inceleyelim:

  • A) Kaynağın frekansı arttırılırsa dalganın yayılma sürati artar.

    Frekans ($f$), dalgayı üreten kaynağın bir özelliğidir. Bir dalganın yayılma sürati ($v$), dalga boyu ($\lambda$) ve frekansı ($f$) arasındaki ilişki $v = \lambda f$ şeklindedir. Ancak, aynı ortamda yayılan bir dalganın sürati sabittir. Eğer frekans artırılırsa, dalga boyu azalır; sürat değişmez. Sürat, kaynağın frekansına değil, ortamın özelliklerine bağlıdır. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.

  • B) Dalganın genliği arttırılırsa yayılma sürati artar.

    Genlik, dalganın taşıdığı enerji miktarı ile ilgilidir. Daha büyük genlikli bir dalga, daha fazla enerji taşır ancak yayılma süratini etkilemez. Sürat, yine ortamın özelliklerine bağlıdır. Bu ifade de yanlıştır.

  • C) Ortamın yoğunluğu arttırılırsa yayılma sürati artar.

    Mekanik dalgaların yayılma sürati, ortamın esneklik ve yoğunluk özelliklerine bağlıdır. Genellikle, bir ortamın yoğunluğu arttığında (diğer faktörler sabitken veya orantılı olarak değişmezken), dalganın yayılma sürati *azalır*. Örneğin, bir teldeki dalganın sürati $v = \sqrt{T/\mu}$ formülüyle verilir; burada $\mu$ telin birim uzunluk başına düşen kütlesi (yani yoğunluğuyla ilişkili) arttığında sürat azalır. Ses dalgaları için de durum karmaşıktır ancak yoğunluk artışı her zaman sürati artırmaz, hatta çoğu zaman azaltır. Bu nedenle bu ifade kesinlikle doğru değildir.

  • D) Dalga boyu arttırılırsa yayılma sürati artar.

    Dalga boyu ($\lambda$), dalganın bir özelliğidir ve frekans ($f$) ile ilişkilidir ($v = \lambda f$). Aynı ortamda sürat sabit olduğundan, dalga boyunun artması frekansın azalmasına neden olur. Sürat yine değişmez. Sürat, dalga boyuna değil, ortamın özelliklerine bağlıdır. Bu ifade de yanlıştır.

  • E) Dalganın yayılma sürati, sadece yayıldığı ortamın özelliklerine bağlıdır.

    Bu ifade, mekanik dalgaların temel bir prensibidir. Bir mekanik dalganın yayılma sürati, dalganın kaynağına (frekans, genlik) veya dalganın anlık özelliklerine (dalga boyu) bağlı değildir. Sürat, tamamen ortamın esneklik katsayısı (veya sıkıştırılabilirlik) ve ataleti (yoğunluk) gibi fiziksel özelliklerine bağlıdır. Örneğin, sesin havadaki sürati, su veya katı bir maddedeki süratinden farklıdır çünkü ortamlar farklıdır. Bu ifade kesinlikle doğrudur.

Cevap E seçeneğidir.

↩️ Soruya Dön
✨ Konuları Gir, Yapay Zeka Saniyeler İçinde Sınavını Üretsin!
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
Geri Dön