Laboratuvarda, bir amip hücresi farklı derişimdeki ortam sıvılarında incelenmektedir. Hücrenin ozmotik dengesi ve hacim değişimi aşağıdaki ortamlarla ilişkili olarak gözlemleniyor:
- Ortam $1$: Amipten daha yoğun bir çözelti
- Ortam $2$: Amipten daha az yoğun bir çözelti
- Ortam $3$: Amipten izotonik (eş yoğun) bir çözelti
Amip hücresinin hacmindeki değişimler düşünüldüğünde, aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğru olur?
A) Ortam $1$: Hücre su alır ve şişer.
B) Ortam $2$: Hücre su kaybeder ve büzülür.
C) Ortam $3$: Hücre hacmi değişmez.
D) Ortam $1$: Hücre hacmi değişmez.
E) Ortam $2$: Hücre hacmi değişmez.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, bir amip hücresinin farklı derişimdeki ortamlarda nasıl davrandığını, yani ozmotik dengesini ve hacim değişimlerini inceleyeceğiz. Bu tür soruları çözmek için öncelikle ozmoz kavramını ve farklı çözelti türlerini iyi anlamamız gerekiyor.
- Ozmoz Nedir? Ozmoz, suyun yarı geçirgen bir zar (hücre zarı gibi) aracılığıyla, su derişiminin yüksek olduğu yerden (yani çözünmüş madde derişiminin az olduğu yerden) su derişiminin düşük olduğu yere (yani çözünmüş madde derişiminin çok olduğu yere) doğru hareket etmesidir. Hücreler de bu prensibe göre su alıp verirler.
- Çözelti Türleri ve Hücre Üzerindeki Etkileri:
- Hipertonik Çözelti (Ortam $1$): Bu, hücrenin içinden daha yoğun (daha fazla çözünmüş madde içeren) bir çözeltidir. Böyle bir ortamda, hücrenin içindeki su derişimi dışarıdaki su derişiminden daha yüksek olduğu için, su hücreden dışarı doğru hareket eder. Sonuç olarak, hücre su kaybeder ve büzülür.
- Hipotonik Çözelti (Ortam $2$): Bu, hücrenin içinden daha az yoğun (daha az çözünmüş madde içeren) bir çözeltidir. Böyle bir ortamda, dışarıdaki su derişimi hücrenin içindeki su derişiminden daha yüksek olduğu için, su dışarıdan hücrenin içine doğru hareket eder. Sonuç olarak, hücre su alır ve şişer (hatta patlayabilir).
- İzotonik Çözelti (Ortam $3$): Bu, hücrenin içindeki çözelti derişimi ile dışarıdaki çözelti derişiminin eşit olduğu bir ortamdır. Bu durumda, hücre içine giren su miktarı ile hücre dışına çıkan su miktarı birbirine eşit olur. Net bir su hareketi olmadığı için hücrenin hacmi değişmez.
- Şimdi seçenekleri bu bilgiler ışığında değerlendirelim:
- A) Ortam $1$: Hücre su alır ve şişer. Ortam $1$ hipertonik (daha yoğun) olduğu için hücre su kaybeder ve büzülür. Bu ifade yanlıştır.
- B) Ortam $2$: Hücre su kaybeder ve büzülür. Ortam $2$ hipotonik (daha az yoğun) olduğu için hücre su alır ve şişer. Bu ifade yanlıştır.
- C) Ortam $3$: Hücre hacmi değişmez. Ortam $3$ izotonik (eş yoğun) olduğu için hücre içine giren ve çıkan su miktarı eşit olur, dolayısıyla hücre hacmi değişmez. Bu ifade doğrudur.
- D) Ortam $1$: Hücre hacmi değişmez. Ortam $1$ hipertonik olduğu için hücre su kaybeder ve büzülür, yani hacmi değişir. Bu ifade yanlıştır.
- E) Ortam $2$: Hücre hacmi değişmez. Ortam $2$ hipotonik olduğu için hücre su alır ve şişer, yani hacmi değişir. Bu ifade yanlıştır.
Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, amip hücresinin hacminin değişmediği tek durum izotonik ortamdır.
Cevap C seçeneğidir.
