9. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 2. senaryo Test 2

Proteinler ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

A) Tüm proteinler, aynı sayıda ve çeşitte amino asitlerden oluşur.

B) Peptit bağları, amino asitlerin karboksil grubu ile amino grubu arasında oluşur.

C) Yüksek sıcaklık, pH değişimi gibi etkenler proteinlerin primer yapısını bozar.

D) Enerji verici olarak karbonhidrat ve yağlardan önce kullanılırlar.

E) İnsan vücudunda sentezlenemeyen amino asitlere "esansiyel olmayan" amino asitler denir.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Proteinler, canlıların temel yapı taşlarından ve işlevsel moleküllerinden biridir. Bu soruda, proteinlerle ilgili doğru ifadeyi bulmaya çalışacağız. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Tüm proteinler, aynı sayıda ve çeşitte amino asitlerden oluşur.

  Bu ifade yanlıştır. Proteinler, canlılardaki en çeşitli makromoleküllerden biridir. Proteinlerin farklı görevleri ve yapıları vardır. Bu farklılıklar, proteinleri oluşturan amino asitlerin sayısının, sırasının ve çeşidinin birbirinden farklı olmasından kaynaklanır. Örneğin, bir enzim proteini ile bir kas proteini, hem amino asit sayıları hem de dizilimleri açısından tamamen farklıdır.

• B) Peptit bağları, amino asitlerin karboksil grubu ile amino grubu arasında oluşur.

  Bu ifade doğrudur. Amino asitler, proteinlerin yapı birimleridir. Her amino asidin bir amino ($-\text{NH}_2$) grubu ve bir karboksil ($-\text{COOH}$) grubu bulunur. Bir amino asidin karboksil grubu ile diğer bir amino asidin amino grubu arasında, bir su molekülü açıya çıkarak oluşan kovalent bağa peptit bağı denir. Bu bağlar sayesinde amino asitler birbirine bağlanarak protein zincirlerini oluşturur.

• C) Yüksek sıcaklık, pH değişimi gibi etkenler proteinlerin primer yapısını bozar.

  Bu ifade yanlıştır. Yüksek sıcaklık, aşırı pH değişimleri veya bazı kimyasal maddeler, proteinlerin üç boyutlu yapısını (ikincil, üçüncül ve dördüncül yapılarını) bozar. Bu olaya denatürasyon denir. Denatürasyon, proteinin işlevini kaybetmesine neden olur ancak genellikle amino asitleri birbirine bağlayan güçlü kovalent peptit bağlarını (yani primer yapıyı) bozmaz. Primer yapının bozulması için hidroliz gibi daha güçlü tepkimeler gerekir.

• D) Enerji verici olarak karbonhidrat ve yağlardan önce kullanılırlar.

  Bu ifade yanlıştır. Vücudumuz enerji ihtiyacını karşılamak için öncelikli olarak karbonhidratları kullanır. Karbonhidratlar tükendiğinde ise yağlar enerji kaynağı olarak devreye girer. Proteinler ise genellikle yapısal ve düzenleyici görevlerde kullanılır ve enerji kaynağı olarak en son tercih edilirler. Proteinlerin enerji için kullanılması, vücuttaki kas kaybına yol açabilir.

• E) İnsan vücudunda sentezlenemeyen amino asitlere "esansiyel olmayan" amino asitler denir.

  Bu ifade yanlıştır. İnsan vücudunda sentezlenemeyen ve mutlaka dışarıdan besinlerle alınması gereken amino asitlere "esansiyel" (temel) amino asitler denir. Vücudumuzda sentezlenebilen amino asitlere ise "esansiyel olmayan" (temel olmayan) amino asitler denir. Seçenekteki tanım, esansiyel ve esansiyel olmayan amino asitlerin tanımlarını tersine çevirmiştir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, doğru ifade B seçeneğinde verilmiştir.

Cevap B seçeneğidir.