Komünitede türler arasında görülen simbiyotik ilişkilerle ilgili aşağıdaki açıklamalardan hangisi yanlıştır?
A) Mutualizmde, etkileşimde bulunan her iki tür de bu ilişkiden fayda sağlar.
B) Kommensalizmde, bir tür fayda sağlarken diğer tür bu ilişkiden etkilenmez.
C) Parazitizmde, parazit konakçıdan fayda sağlarken konakçı zarar görür.
D) Amensalizmde, bir tür diğer türü olumsuz etkilerken kendisi bu durumdan etkilenmez.
E) Protokooperasyonda, türler arası ilişki zorunlu olmayıp, her iki tür de fayda görür.
Merhaba sevgili öğrenciler,
Bu soruda, komünitelerdeki türler arası ilişkilerden olan simbiyotik ilişkilerle ilgili verilen açıklamaların doğruluğunu değerlendireceğiz. Simbiyotik ilişkiler, farklı türden iki canlının bir arada yaşaması ve bu birliktelikten farklı şekillerde etkilenmesidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Mutualizmde, etkileşimde bulunan her iki tür de bu ilişkiden fayda sağlar.
- Bu ifade doğrudur. Mutualizm, her iki türün de karşılıklı olarak fayda sağladığı bir simbiyotik ilişkidir. Örneğin, arıların çiçeklerden nektar alırken çiçeklerin polenlerini taşıması mutualist bir ilişkidir.
- B) Kommensalizmde, bir tür fayda sağlarken diğer tür bu ilişkiden etkilenmez.
- Bu ifade doğrudur. Kommensalizmde, bir tür ilişkiden fayda sağlarken, diğer tür bu ilişkiden ne fayda ne de zarar görür (yani etkilenmez). Örneğin, köpek balıklarının etrafında yüzen küçük pilot balıklar, köpek balığının artıklarıyla beslenirken köpek balığı bu durumdan etkilenmez.
- C) Parazitizmde, parazit konakçıdan fayda sağlarken konakçı zarar görür.
- Bu ifade doğrudur. Parazitizmde, parazit adı verilen tür konakçı adı verilen diğer türden besin veya barınak sağlayarak fayda görürken, konakçı zarar görür. Örneğin, bir kene veya bitin insan üzerinde yaşaması parazitik bir ilişkidir.
- D) Amensalizmde, bir tür diğer türü olumsuz etkilerken kendisi bu durumdan etkilenmez.
- Bu ifade, amensalizm tanımı açısından doğrudur. Amensalizm, bir türün diğer türü olumsuz etkilediği (zarar verdiği veya büyümesini engellediği) ancak kendisinin bu etkileşimden ne fayda ne de zarar görmediği bir ilişkidir. Örneğin, büyük bir ağacın gölgesinde kalan küçük bitkilerin ışık alamayarak büyümesinin engellenmesi, ağacın bu durumdan etkilenmemesi amensalizme örnektir. Ancak, sorunun genel çerçevesi "simbiyotik ilişkiler" olduğunda, amensalizm genellikle mutualizm, kommensalizm ve parazitizm gibi "yakın ve sürekli birliktelik" anlamına gelen gerçek simbiyotik ilişkiler kategorisine dahil edilmez. Simbiyoz kelimesi "birlikte yaşama" anlamına gelir ve genellikle daha yakın, uzun süreli fiziksel birliktelikleri ifade eder. Amensalizm ise daha çok genel bir türler arası etkileşim olarak kabul edilir ve her zaman yakın bir birliktelik gerektirmez. Bu nedenle, bu açıklama amensalizmi doğru tanımlasa da, onu "simbiyotik ilişki" olarak sunması, bazı sınıflandırmalara göre yanlış kabul edilebilir. Sorunun amacının bu ince ayrımı sorgulamak olduğu düşünülmektedir.
- E) Protokooperasyonda, türler arası ilişki zorunlu olmayıp, her iki tür de fayda görür.
- Bu ifade doğrudur. Protokooperasyon (veya isteğe bağlı mutualizm), her iki türün de fayda sağladığı ancak bu ilişkinin yaşamları için zorunlu olmadığı bir etkileşimdir. Türler birbirlerinden bağımsız olarak da yaşayabilirler. Örneğin, bazı kuşların timsahların dişleri arasındaki artıkları yemesi, hem kuşa besin sağlar hem de timsahın dişlerini temizler, ancak ikisi de bu ilişki olmadan yaşayabilir.
Yukarıdaki açıklamalara göre, D seçeneğindeki amensalizm tanımı doğru olsa da, amensalizm genellikle "simbiyotik ilişki" (yakın ve sürekli birliktelik) olarak sınıflandırılmaz. Bu nedenle, soruda simbiyotik ilişkilerle ilgili yanlış bir açıklama arandığında, amensalizmin bu kategoriye dahil edilmesi yanlış kabul edilir.
Cevap D seçeneğidir.
