11. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 3. senaryo Test 1

İnsan üriner sisteminin temel yapı birimi olan nefron ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

A) Bowman kapsülü ve glomerulus birlikte Malpighi cisimciğini oluşturur.

B) Glomerulus, iki atardamar arasında yer alan özel bir kılcal damar yumağıdır.

C) Henle kulpu, idrarın derişiminin ayarlanmasında önemli rol oynar.

D) Proksimal tüp, süzüntüdeki glikoz ve amino asitlerin büyük kısmının geri emildiği yerdir.

E) Distal tüpte aktif boşaltım (salgılama) gerçekleşmez.

Merhaba sevgili öğrenciler!

Nefron, böbreklerimizin kanı süzerek idrar oluşturmasını sağlayan minik ama çok önemli bir yapıdır. Bu soruda nefronun farklı kısımlarının görevleri hakkında bilgi verilmiş ve bizden yanlış olan ifadeyi bulmamız isteniyor. Her bir seçeneği dikkatlice inceleyelim:

• A) Bowman kapsülü ve glomerulus birlikte Malpighi cisimciğini oluşturur.

  Bu ifade doğrudur. Nefronun başlangıç kısmında, kanın süzüldüğü yere Malpighi cisimciği (veya renal cisimcik) denir. Bu cisimcik, kanı süzen kılcal damar yumağı olan glomerulus ile bu yumağı saran kadeh şeklindeki Bowman kapsülünden oluşur. Yani, süzülme işleminin ilk adımı burada gerçekleşir.

• B) Glomerulus, iki atardamar arasında yer alan özel bir kılcal damar yumağıdır.

  Bu ifade de doğrudur. Vücudumuzdaki çoğu kılcal damar yatağı bir atardamar ve bir toplardamar arasında yer alırken, glomerulus farklıdır. Glomerulusa kan getiren damar getirici (afferent) atardamar, kanı götüren damar ise götürücü (efferent) atardamardır. Bu özel yapı, glomerulus içinde yüksek bir kan basıncının korunmasına yardımcı olur ve bu da etkili süzülme için kritik öneme sahiptir.

• C) Henle kulpu, idrarın derişiminin ayarlanmasında önemli rol oynar.

  Bu ifade kesinlikle doğrudur. Henle kulpu, nefronun U şeklindeki kısmıdır ve özellikle suyun geri emilimini sağlayarak idrarın yoğunlaşmasında (derişiminin artırılmasında) kilit bir role sahiptir. Bu yapı sayesinde vücudumuz su kaybını kontrol edebilir ve idrarın konsantrasyonunu ayarlayabilir.

• D) Proksimal tüp, süzüntüdeki glikoz ve amino asitlerin büyük kısmının geri emildiği yerdir.

  Bu ifade de doğrudur. Bowman kapsülünde oluşan süzüntü (filtrat) proksimal tüpe geçer. Bu tüp, süzüntüdeki faydalı maddelerin (glikoz, amino asitler, vitaminler, iyonlar ve suyun büyük kısmı) kana geri emildiği ana yerdir. Vücudumuz için değerli olan bu maddelerin idrarla atılmasını engeller.

• E) Distal tüpte aktif boşaltım (salgılama) gerçekleşmez.

  Bu ifade yanlıştır. Distal tüp (uzak kıvrımlı tüp) ve toplayıcı kanallar, sadece geri emilim değil, aynı zamanda aktif boşaltım (salgılama) için de önemli bölgelerdir. Vücudun atık maddelerden, fazla iyonlardan (örneğin $K^+$ ve $H^+$ iyonları) ve bazı ilaçlardan kurtulması için bu bölgelerde aktif salgılama mekanizmaları çalışır. Yani, kandan bazı maddeler aktif olarak süzüntüye salgılanır. Bu nedenle, distal tüpte aktif boşaltım gerçekleşmez demek doğru değildir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, nefronun distal tüpünde aktif boşaltımın gerçekleşmediğini iddia eden E seçeneği yanlıştır.

Cevap E seçeneğidir.