Aşağıdaki simbiyotik ilişki örneklerinden hangisi, canlıların bu ilişkiden nasıl etkilendiği açısından diğerlerinden farklıdır?
A) İnsan bağırsağında yaşayan B ve K vitamini üreten bakteriler.
B) Likenler (alg ve mantar birlikteliği).
C) Baklagillerin köklerinde yaşayan azot bağlayıcı bakteriler (Rhizobium).
D) Mandaların üzerindeki parazitleri yiyen sığırcık kuşları.
E) Köpeklerde yaşayan tenyalar.
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruda, canlılar arasındaki simbiyotik ilişkileri ve bu ilişkilerin canlıları nasıl etkilediğini anlamamız isteniyor. Simbiyotik ilişki, farklı türden iki canlının bir arada yaşaması durumudur. Bu ilişkiler, canlıların birbirlerinden nasıl etkilendiğine göre farklı türlere ayrılır:
- Mutualizm: Her iki canlının da bu ilişkiden fayda sağladığı durumdur (+/+).
- Kommensalizm: Bir canlının fayda sağladığı, diğerinin ise bu ilişkiden ne fayda ne de zarar gördüğü durumdur (+/0).
- Parazitizm: Bir canlının fayda sağladığı (parazit), diğer canlının ise zarar gördüğü (konak) durumdur (+/-).
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) İnsan bağırsağında yaşayan B ve K vitamini üreten bakteriler: Bu ilişkide, bakteriler insan bağırsağında kendilerine yaşam alanı ve besin bulurken (fayda), insan da bu bakteriler sayesinde B ve K vitaminleri üretir (fayda). Her iki taraf da fayda sağladığı için bu bir mutualist ilişkidir.
- B) Likenler (alg ve mantar birlikteliği): Likenler, bir alg ve bir mantarın oluşturduğu özel bir birlikteliktir. Alg, fotosentez yaparak mantara besin sağlarken (fayda), mantar da alge su, mineral ve koruma sağlar (fayda). Bu da mutualist bir ilişkidir.
- C) Baklagillerin köklerinde yaşayan azot bağlayıcı bakteriler (Rhizobium): Bu bakteriler, baklagil bitkisinin köklerinde yaşayarak bitkiden besin ve barınak alırken (fayda), bitki için havadaki azotu kullanılabilir hale getirir (fayda). Bu da mutualist bir ilişkidir.
- D) Mandaların üzerindeki parazitleri yiyen sığırcık kuşları: Sığırcık kuşları, mandaların üzerindeki parazitleri yiyerek beslenir (fayda). Mandalar ise üzerlerindeki parazitlerden kurtularak rahatlar ve sağlıkları korunur (fayda). Bu da mutualist bir ilişkidir.
- E) Köpeklerde yaşayan tenyalar: Tenyalar, köpeğin bağırsaklarında yaşar ve köpeğin yediği besinleri tüketerek kendilerine besin sağlar (fayda). Ancak tenyalar, köpeğin besinlerini çaldığı ve bazen ciddi sağlık sorunlarına yol açtığı için köpeğe zarar verir (zarar). Bu ilişki, bir tarafın fayda sağladığı, diğer tarafın ise zarar gördüğü parazitizm ilişkisidir.
Gördüğümüz gibi, A, B, C ve D seçeneklerindeki ilişkilerde her iki canlı da bu birliktelikten fayda sağlarken (mutualizm), E seçeneğindeki ilişkide bir canlı fayda sağlarken diğeri zarar görmektedir (parazitizm). Bu nedenle, E seçeneği diğerlerinden farklıdır.
Cevap E seçeneğidir.
