Aşağıdakilerden hangisi bir parazitizm ilişkisine örnek olarak verilebilir?
A) Likenlerdeki alg ve mantar ilişkisi.
B) Köpek balığı ve vantuzlu balık ilişkisi.
C) İnsan bağırsağındaki $E.\ coli$ bakterileri.
D) Kene ve memeli hayvan ilişkisi.
E) Palyaço balığı ve deniz anemonu ilişkisi.
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, canlılar arasındaki ilişkilerden biri olan "parazitizm" kavramını anlamamız ve doğru örneği bulmamız isteniyor. Öncelikle parazitizm ne demek, onu hatırlayalım:
- Parazitizm (Asalaklık): Bir canlının (parazit), başka bir canlının (konak) üzerinde veya içinde yaşayarak ondan besin sağlaması ve bu süreçte konağa zarar vermesi durumudur. Parazit bu ilişkiden fayda sağlarken, konak zarar görür.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Likenlerdeki alg ve mantar ilişkisi: Bu ilişki bir mutualizm (karşılıklı fayda) örneğidir. Alg fotosentez yaparak besin üretir, mantar ise alge su, mineral ve koruma sağlar. Her iki taraf da bu ilişkiden fayda görür.
- B) Köpek balığı ve vantuzlu balık ilişkisi: Bu ilişki bir kommensalizm (ortakçılık) örneğidir. Vantuzlu balık (remora), köpek balığının artıklarıyla beslenir ve korunur. Köpek balığı ise bu durumdan ne fayda sağlar ne de zarar görür. Bir taraf fayda sağlarken, diğer taraf etkilenmez.
- C) İnsan bağırsağındaki $E.\ coli$ bakterileri: Bu ilişki genellikle bir mutualizm örneği olarak kabul edilir. $E.\ coli$ bakterileri bağırsakta yaşayarak insan için K vitamini gibi bazı vitaminleri üretir. İnsan da bakterilere yaşam alanı ve besin sağlar. Her iki taraf da fayda görür.
- D) Kene ve memeli hayvan ilişkisi: Bu ilişki tam olarak bir parazitizm örneğidir. Kene, memeli hayvanın kanını emerek beslenir ve bu süreçte konağa (memeli hayvana) zarar verir (kan kaybı, kaşıntı, enfeksiyon riski, hastalık taşıma). Kene fayda sağlarken, memeli hayvan zarar görür.
- E) Palyaço balığı ve deniz anemonu ilişkisi: Bu ilişki de bir mutualizm örneğidir. Palyaço balığı, deniz anemonunun zehirli dokunaçları arasında yaşayarak yırtıcılardan korunur. Karşılığında palyaço balığı da anemonu temizler ve anemonu yiyen balıkları uzaklaştırır. Her iki taraf da bu ilişkiden fayda görür.
Yukarıdaki açıklamalara göre, konağa zarar veren ve kendisi fayda sağlayan ilişki D seçeneğinde verilmiştir.
Cevap D seçeneğidir.
