12. sınıf biyoloji 2. dönem 2. yazılı 4. senaryo meb Test 3

Kloroplastta gerçekleşen fotosentez tepkimeleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi YANLIŞTIR?

A) Işıktan bağımsız tepkimeler kloroplastın stromasında gerçekleşir.

B) Işığa bağımlı tepkimelerde su molekülleri fotoliz ile ayrışır.

C) Oksijen, ışığa bağımlı tepkimeler sonucunda atmosfere verilir.

D) ATP ve NADPH, ışıktan bağımsız tepkimelerde sentezlenir.

E) Işıktan bağımsız tepkimelerde karbondioksit indirgenerek besin sentezlenir.

Merhaba sevgili öğrenciler! Fotosentez, bitkilerin ve bazı diğer canlıların güneş ışığını kullanarak kendi besinlerini ürettiği hayati bir süreçtir. Bu süreç, kloroplast adı verilen organellerde gerçekleşir ve iki ana aşamadan oluşur: ışığa bağımlı tepkimeler ve ışıktan bağımsız tepkimeler (Calvin Döngüsü). Şimdi, sorumuzdaki ifadeleri adım adım inceleyelim ve hangisinin yanlış olduğunu bulalım.

• A) Işıktan bağımsız tepkimeler kloroplastın stromasında gerçekleşir.

  Bu ifade doğrudur. Fotosentezin ışığa bağımlı tepkimeleri kloroplastın tilakoit zarlarında gerçekleşirken, ışıktan bağımsız tepkimeler (Calvin Döngüsü) kloroplastın sıvı kısmı olan stromada meydana gelir. Stroma, bu tepkimeler için gerekli enzimleri ve diğer molekülleri içerir.

• B) Işığa bağımlı tepkimelerde su molekülleri fotoliz ile ayrışır.

  Bu ifade de doğrudur. Işığa bağımlı tepkimeler sırasında, güneş ışığı enerjisi kullanılarak su ($H_2O$) molekülleri parçalanır. Bu olaya "fotoliz" denir. Fotoliz sonucunda elektronlar ($e^-$), protonlar ($H^+$) ve oksijen ($O_2$) açığa çıkar.

• C) Oksijen, ışığa bağımlı tepkimeler sonucunda atmosfere verilir.

  Bu ifade doğrudur. B seçeneğinde de belirttiğimiz gibi, suyun fotolizi sonucunda açığa çıkan oksijen ($O_2$), fotosentezin bir yan ürünüdür ve bitki tarafından atmosfere salınır. Soluduğumuz oksijenin büyük bir kısmı bu yolla üretilir.

• D) ATP ve NADPH, ışıktan bağımsız tepkimelerde sentezlenir.

  Bu ifade yanlıştır. ATP (adenozin trifosfat) ve NADPH (nikotinamid adenin dinükleotit fosfat), fotosentezin ışığa bağımlı tepkimeleri sırasında sentezlenen enerji ve elektron taşıyıcı moleküllerdir. Bu moleküller, ışık enerjisi kullanılarak üretilir ve daha sonra ışıktan bağımsız tepkimelerde ($CO_2$'nin indirgenmesi ve besin sentezi için) kullanılırlar. Yani, ışıktan bağımsız tepkimelerde sentezlenmezler, aksine orada tüketilirler.

• E) Işıktan bağımsız tepkimelerde karbondioksit indirgenerek besin sentezlenir.

  Bu ifade doğrudur. Işıktan bağımsız tepkimelerin (Calvin Döngüsü) temel amacı, atmosferden alınan karbondioksit ($CO_2$) moleküllerini, ışığa bağımlı tepkimelerde üretilen ATP ve NADPH enerjisiyle birleştirerek glikoz gibi organik besin maddelerine dönüştürmektir. Bu sürece karbondioksit indirgenmesi denir.

Yukarıdaki açıklamalara göre, ATP ve NADPH'nin ışıktan bağımsız tepkimelerde sentezlendiğini belirten D seçeneği yanlıştır. Bu moleküller, ışığa bağımlı tepkimelerde sentezlenir ve ışıktan bağımsız tepkimelerde kullanılır.

Cevap D seçeneğidir.