Kemosentetik demir bakterileri ile fotosentetik bitkiler karşılaştırıldığında, her iki grup için ortak olan özellik aşağıdakilerden hangisidir?
A) Enerji kaynağı olarak ışığı kullanma
B) Elektron kaynağı olarak suyu kullanma
C) Karbondioksiti indirgeyerek organik madde sentezleme
D) Oksijeni terminal elektron alıcısı olarak kullanma
Bu soruyu doğru bir şekilde çözmek için, kemosentetik demir bakterileri ile fotosentetik bitkilerin temel metabolik süreçlerini anlamamız gerekmektedir. Her iki canlı grubu da kendi besinlerini üretebilen ototrof canlılardır, ancak bunu farklı enerji kaynakları kullanarak yaparlar.
- Kemosentetik demir bakterileri: Bu bakteriler, inorganik maddelerin (örneğin demir iyonları, $Fe^{2+}$) oksidasyonundan elde ettikleri kimyasal enerjiyi kullanarak karbondioksiti ($CO_2$) organik maddelere dönüştürürler. Bu sürece kemosentez denir.
- Fotosentetik bitkiler: Bu bitkiler, güneş ışığından elde ettikleri ışık enerjisini kullanarak karbondioksiti ($CO_2$) ve suyu ($H_2O$) organik maddelere ve oksijene ($O_2$) dönüştürürler. Bu sürece fotosentez denir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Enerji kaynağı olarak ışığı kullanma:
- Kemosentetik demir bakterileri kimyasal enerji kullanır.
- Fotosentetik bitkiler ışık enerjisi kullanır.
- Bu ortak bir özellik değildir.
- B) Elektron kaynağı olarak suyu kullanma:
- Kemosentetik demir bakterileri elektron kaynağı olarak inorganik demir bileşiklerini ($Fe^{2+}$ gibi) kullanır.
- Fotosentetik bitkiler fotosentezde suyu ($H_2O$) parçalayarak elektron elde ederler.
- Bu ortak bir özellik değildir.
- C) Karbondioksiti indirgeyerek organik madde sentezleme:
- Hem kemosentetik demir bakterileri hem de fotosentetik bitkiler ototrof canlılardır. Ototrof olmanın temel özelliği, inorganik karbondioksiti ($CO_2$) alıp, onu enerji (kemosentezde kimyasal, fotosentezde ışık) kullanarak indirgeyerek (elektron ekleyerek) kendi organik besinlerini (glikoz gibi) sentezlemektir. Bu sürece karbon fiksasyonu veya karbondioksit indirgenmesi denir. Bu, her iki grubun da temel ortak özelliğidir.
- D) Oksijeni terminal elektron alıcısı olarak kullanma:
- Fotosentetik bitkiler fotosentez sırasında oksijen üretirler, tüketmezler. Oksijeni terminal elektron alıcısı olarak kullanmaları solunum süreçlerine aittir, fotosenteze değil.
- Kemosentetik demir bakterileri, demiri oksitlerken oksijeni terminal elektron alıcısı olarak kullanabilirler, ancak bu fotosentetik bitkilerin fotosentez süreciyle ortak bir özellik değildir.
- Bu ortak bir özellik değildir.
Yukarıdaki analizler sonucunda, her iki canlı grubunun da karbondioksiti indirgeyerek organik madde sentezleme yeteneğine sahip olduğu açıkça görülmektedir.
Cevap C seçeneğidir.
