7. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde emir kipi kullanılmıştır?
A) Lütfen sessiz olun.
B) Belki yarın gelebilirim.
C) Dün çok güzel bir film izledik.
D) Her gün kitap okuyorum.
Sevgili öğrenciler, bu soruda cümlelerde kullanılan fiil kiplerini inceleyerek emir kipini bulmamız isteniyor. Fiil kipleri, fiillerin bir işi, oluşu veya durumu hangi niyetle (istek, gereklilik, emir, dilek vb.) veya hangi zamanda (geçmiş, şimdiki, gelecek) anlattığını gösterir.
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- Emir Kipi Nedir? Emir kipi, bir işin yapılmasını buyurma, emretme, isteme veya rica etme anlamı taşıyan fiil kipidir. Bu kipte zaman anlamı yoktur, doğrudan bir eylemin yapılmasını ifade eder. Genellikle 2. tekil ve çoğul şahıslarda kullanılırken, diğer şahıslarda "-sın, -sin, -sun, -sün" veya "-sınlar, -sinler, -sunlar, -sünler" ekleriyle kullanılır.
- A) Lütfen sessiz olun. Bu cümlede fiil "olun" kelimesidir. "Olmak" fiiline gelen "-un" eki, ikinci çoğul şahıs emir kipinin ekidir. "Lütfen" kelimesiyle birlikte bir rica veya nazik bir emir anlamı taşımaktadır. Bu nedenle, bu cümlede emir kipi kullanılmıştır.
- B) Belki yarın gelebilirim. Bu cümlede fiil "gelebilirim" kelimesidir. "-ebil-" eki yeterlilik fiilini, "-ir" geniş zaman ekini ve "-im" birinci tekil şahıs ekini gösterir. Bu cümle, bir olasılığı veya yeteneği geniş zaman kipinde ifade etmektedir. Emir kipi değildir.
- C) Dün çok güzel bir film izledik. Bu cümlede fiil "izledik" kelimesidir. "-di" eki görülen geçmiş zaman kipini, "-k" ise birinci çoğul şahıs ekini gösterir. Bu cümle, geçmişte yapılmış bir eylemi anlatmaktadır. Emir kipi değildir.
- D) Her gün kitap okuyorum. Bu cümlede fiil "okuyorum" kelimesidir. "-yor" eki şimdiki zaman kipini, "-um" ise birinci tekil şahıs ekini gösterir. Bu cümle, şu anda devam eden veya alışkanlık haline gelmiş bir eylemi anlatmaktadır. Emir kipi değildir.
Yukarıdaki incelemeler sonucunda, "Lütfen sessiz olun." cümlesinde emir kipi kullanıldığı açıkça görülmektedir.
Cevap A seçeneğidir.
