Bir hücrenin bölünme sürecinde kromozom sayısının yarıya indiği ve dört yavru hücre oluştuğu gözlemleniyor. Bu hücre bölünmesi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?
A) Vücut hücrelerinde gerçekleşir
B) Kromozomların yapısında değişiklik olmaz
C) Genetik çeşitlilik sağlanır
D) Birbirini takip eden iki bölünme gerçekleşmez
Merhaba sevgili öğrenciler! Bu soruyu çözerek hücre bölünmeleri konusundaki bilgimizi pekiştirelim. Soruda verilen ipuçlarını dikkatlice inceleyerek doğru cevaba ulaşabiliriz.
Soruda, bir hücre bölünmesi sürecinde iki önemli olayın gerçekleştiği belirtiliyor:
- Kromozom sayısının yarıya inmesi: Bu, hücre bölünmesinin en belirleyici özelliklerinden biridir.
- Dört yavru hücre oluşması: Bölünme sonucunda oluşan hücre sayısıdır.
Bu iki özellik, bize doğrudan mayoz bölünmeyi işaret etmektedir. Mayoz bölünme, üreme ana hücrelerinde gerçekleşen ve kromozom sayısının yarıya indiği, genetik olarak birbirinden farklı dört yavru hücrenin oluştuğu özel bir bölünme şeklidir. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
- A) Vücut hücrelerinde gerçekleşir
- Vücut (somatik) hücrelerinde genellikle mitoz bölünme gerçekleşir. Mitoz bölünmede kromozom sayısı sabit kalır ve iki yavru hücre oluşur. Mayoz bölünme ise üreme ana hücrelerinde (eşeyli üreyen canlılarda gamet veya spor oluşturmak için) gerçekleşir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
- B) Kromozomların yapısında değişiklik olmaz
- Mayoz bölünmenin profaz I evresinde homolog kromozomlar arasında 'parça değişimi' (krossing-over) adı verilen bir olay gerçekleşir. Bu olay, kromozomların yapısındaki gen dizilimini değiştirerek genetik çeşitliliğe katkıda bulunur. Dolayısıyla, kromozomların yapısında değişiklikler meydana gelir. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
- C) Genetik çeşitlilik sağlanır
- Mayoz bölünmenin en önemli sonuçlarından biri genetik çeşitliliğin sağlanmasıdır. Bu çeşitlilik, profaz I'deki parça değişimi (krossing-over) ve anafaz I'deki homolog kromozomların bağımsız dağılımı sayesinde gerçekleşir. Oluşan dört yavru hücre, genetik olarak hem birbirinden hem de ana hücreden farklıdır. Bu, türlerin değişen çevre koşullarına uyum sağlaması için hayati öneme sahiptir. Bu nedenle bu ifade doğrudur.
- D) Birbirini takip eden iki bölünme gerçekleşmez
- Mayoz bölünme, mayoz I ve mayoz II olmak üzere birbirini takip eden iki aşamalı bir bölünmedir. Mayoz I'de kromozom sayısı yarıya inerken, mayoz II'de kardeş kromatitler ayrılır. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.
Yukarıdaki analizler sonucunda, soruda bahsedilen hücre bölünmesinin mayoz bölünme olduğu ve mayoz bölünmenin kesinlikle genetik çeşitlilik sağladığı sonucuna varırız.
Cevap C seçeneğidir.
