Lozan Antlaşması'nda Boğazların statüsü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
A) Boğazlar tamamen Türk egemenliğine bırakılmıştır
B) Boğazların her iki yakası askerden arındırılmıştır
C) Sadece ticaret gemilerinin geçişine izin verilmiştir
D) Boğazlar komisyonunda sadece Türk temsilciler bulunmuştur
Sevgili öğrenciler, Lozan Antlaşması, yeni Türk devletinin uluslararası alanda tanınmasını sağlayan çok önemli bir belgedir. Bu antlaşmada Boğazların statüsü de kritik bir konuydu. Şimdi seçenekleri tek tek inceleyerek doğru cevabı bulalım:
- A) Boğazlar tamamen Türk egemenliğine bırakılmıştır
Bu ifade doğru değildir. Lozan Antlaşması'nda Boğazlar, uluslararası bir komisyonun denetimine bırakılmış ve belirli kurallara tabi tutulmuştur. Tamamen Türk egemenliğine bırakılması, ancak 1936 yılında imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile gerçekleşmiştir. Dolayısıyla, Lozan Antlaşması'na göre Boğazlar tam Türk egemenliğinde değildi.
- B) Boğazların her iki yakası askerden arındırılmıştır
Bu ifade doğrudur. Lozan Antlaşması'na göre, Boğazların her iki yakasında da asker bulundurulması yasaklanmış, yani bu bölgeler askerden arındırılmış (demilitarize edilmiş) bir statüye kavuşmuştur. Bu durum, uluslararası güvenliği sağlama amacı taşıyordu.
- C) Sadece ticaret gemilerinin geçişine izin verilmiştir
Bu ifade doğru değildir. Lozan Antlaşması, hem ticaret gemilerinin hem de savaş gemilerinin belirli kurallar ve sınırlamalar dahilinde Boğazlardan geçişine izin vermiştir. Ancak savaş gemileri için tonaj ve sayı gibi kısıtlamalar bulunuyordu.
- D) Boğazlar komisyonunda sadece Türk temsilciler bulunmuştur
Bu ifade doğru değildir. Lozan Antlaşması ile kurulan Boğazlar Komisyonu, uluslararası bir yapıya sahipti ve Türkiye'nin yanı sıra diğer büyük devletlerin de temsilcilerini içeriyordu. Bu komisyonun amacı, Boğazlar rejiminin uygulanmasını denetlemekti.
Yukarıdaki açıklamalardan da anlaşıldığı gibi, Lozan Antlaşması'nda Boğazların statüsü ile ilgili doğru olan madde, Boğazların her iki yakasının askerden arındırılmasıdır.
Cevap B seçeneğidir.
