Bir ifadenin önerme olabilmesi için kesin olarak doğru veya yanlış olması gerekir. Buna göre hangisi önerme değildir?
A) Ankara Türkiye'nin başkentidir.
B) Ay Dünya'nın uydusudur.
C) Bu film çok sıkıcı.
D) Su 100°C'de kaynar.
Sevgili öğrenciler, bu soruyu çözmek için öncelikle önerme kavramını çok iyi anlamamız gerekiyor. Mantıkta bir ifadenin önerme olabilmesi için taşıması gereken temel özelliklere birlikte bakalım:
- Kesinlik: Bir önerme, ya kesinlikle doğru ya da kesinlikle yanlış olmalıdır. İkisini birden olamaz.
- Tarafsızlık: Kişiden kişiye değişen, öznel (subjektif) yargılar, emirler, sorular veya ünlemler önerme değildir.
- Doğruluk Değeri: Bir önermenin doğru mu yanlış mı olduğunu belirleyebilmeliyiz.
Şimdi seçenekleri bu özellikler ışığında inceleyelim:
- A) Ankara Türkiye'nin başkentidir. Bu ifade, coğrafi ve siyasi bir gerçeği belirtir. Kesinlikle doğrudur. Bu nedenle bir önermedir.
- B) Ay Dünya'nın uydusudur. Bu ifade, bilimsel bir gerçeği belirtir. Kesinlikle doğrudur. Bu nedenle bir önermedir.
- C) Bu film çok sıkıcı. Bu ifade, kişisel bir beğeni veya yargıyı dile getirir. Bir kişi için bir film çok sıkıcıyken, başka bir kişi için aynı film çok eğlenceli olabilir. Yani bu ifadenin doğruluk değeri kişiden kişiye değişir, kesin değildir. Bu nedenle bir önerme değildir.
- D) Su 100°C'de kaynar. Bu ifade, standart atmosfer basıncında suyun kaynama noktasını belirten bilimsel bir gerçektir. Kesinlikle doğrudur. Bu nedenle bir önermedir.
Gördüğümüz gibi, A, B ve D seçeneklerindeki ifadelerin kesin bir doğruluk değeri varken (doğru veya yanlış), C seçeneğindeki ifade öznel bir yargı olduğu için kesin bir doğruluk değeri taşımaz. Bu yüzden C seçeneği bir önerme değildir.
Cevap C seçeneğidir.
