10.
"Arkadaşlarımızla hem pikniğe gittik hem de yüzmeye."
Bu cümledeki anlatım bozukluğunun nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
A) Gereksiz sözcük kullanımı
B) Tümleç eksikliği
C) Özne-yüklem uyumsuzluğu
D) Tamlayan eki eksikliği
Merhaba sevgili öğrenciler!
Bu soruda, verilen cümlede hangi anlatım bozukluğunun olduğunu bulmamız isteniyor. Cümleyi adım adım inceleyelim ve doğru cevaba ulaşalım.
- Cümleyi İnceleyelim: "Arkadaşlarımızla hem pikniğe gittik hem de yüzmeye."
- Bu cümlede iki farklı eylemden bahsediliyor: "pikniğe gitmek" ve "yüzmek".
- Cümlenin ilk kısmında "pikniğe gittik" ifadesi gayet doğru ve anlamlı bir yapıdır. Burada "pikniğe" kelimesi bir yer yön bildiren dolaylı tümleçtir ve "gittik" yüklemiyle uyumludur.
- İkinci Eylemi Değerlendirelim: Cümlenin ikinci kısmı "yüzmeye" kelimesiyle bitiyor. "Yüzmeye" kelimesi de "pikniğe" gibi -e/-a yönelme hal eki almış bir kelimedir ve bir dolaylı tümleç görevi üstlenir. Ancak bu kelimenin de bir yükleme ihtiyacı vardır.
- Eğer "gittik" yüklemini "yüzmeye" kelimesiyle birlikte kullanmaya çalışırsak, "yüzmeye gittik" ifadesi ortaya çıkar ki bu da anlamlı ve doğru bir kullanımdır.
- Anlatım Bozukluğunun Tespiti: Cümlede "gittik" yüklemi sadece "pikniğe" kelimesinden sonra kullanılmış, "yüzmeye" kelimesi için ise yüklem eksik bırakılmıştır. Yani, "Arkadaşlarımızla hem pikniğe gittik hem de yüzmeye gittik." şeklinde olması gerekirdi.
- Burada eksik olan, cümlenin ikinci kısmındaki "gittik" yüklemidir. Bu durum "yüklem eksikliği" olarak adlandırılır.
- Seçeneklerle Karşılaştırma:
- A) Gereksiz sözcük kullanımı: Cümlede gereksiz bir kelime yok, aksine bir kelime (yüklem) eksik. Bu seçenek doğru değil.
- C) Özne-yüklem uyumsuzluğu: Cümlenin öznesi (biz - gizli özne) ve yüklemi ("gittik") arasında bir uyumsuzluk bulunmamaktadır. Bu seçenek de doğru değil.
- D) Tamlayan eki eksikliği: Cümlede tamlayan ekiyle ilgili bir sorun yoktur. Bu seçenek de doğru değil.
- B) Tümleç eksikliği: "Yüklem eksikliği" doğrudan bir seçenek olarak verilmediği durumlarda, yüklemin eksik olması, cümlenin bir tümlecini (bu durumda "yüzmeye" kelimesini) tamamlayamaması anlamına geldiğinden, "tümleç eksikliği" başlığı altında değerlendirilebilir. "Yüzmeye" kelimesi bir dolaylı tümleçtir ve bu tümleci tamamlayacak olan yüklem eksiktir. Bu nedenle, geniş anlamda "tümleç eksikliği" olarak kabul edilir.
Cevap B seçeneğidir.
