Psikoloji çıkmış sorular AYT Test 1

Bir öğrenci, matematik dersinde başarılı oldukça öğretmeninden ve ailesinden takdir görmekte, bu da onu daha çok çalışmaya motive etmektedir. Bu durum aşağıdaki öğrenme kuramlarından hangisiyle açıklanabilir?

A) Klasik koşullanma
B) Edimsel koşullanma
C) Gözlem yoluyla öğrenme
D) Bilişsel öğrenme

Sevgili öğrenciler, bu soruyu adım adım inceleyerek doğru cevabı bulalım ve öğrenme kuramlarını daha iyi anlayalım.

• Soruyu Anlayalım: Soru, bir öğrencinin matematik dersindeki başarısının öğretmen ve ailesi tarafından takdir edilmesiyle daha çok çalışmaya motive olmasını anlatıyor. Burada önemli olan, bir davranışın (başarılı olma) ardından gelen bir sonucun (takdir/ödül) o davranışın tekrarlanma olasılığını artırmasıdır.
• Seçenekleri İnceleyelim:
  • A) Klasik koşullanma: Bu kuram, Ivan Pavlov'un köpek deneyleriyle bilinir. Bir nötr uyarıcının (zil sesi gibi) doğal bir tepki oluşturan uyarıcıyla (yemek gibi) eşleştirilmesi sonucu, nötr uyarıcının da tek başına aynı tepkiyi (salya akıtma gibi) oluşturmayı öğrenmesidir. Öğrencimizin durumunda, bir davranışın sonucunun o davranışı etkilemesi söz konusu olduğu için klasik koşullanma bu durumu açıklamaz.
  • B) Edimsel koşullanma: Bu kuram, B.F. Skinner tarafından geliştirilmiştir. Bir davranışın ardından gelen sonuçların (ödül veya ceza) o davranışın gelecekte tekrarlanma olasılığını nasıl etkilediğini açıklar. Eğer bir davranışın ardından olumlu bir sonuç (ödül, takdir) gelirse, o davranışın tekrarlanma olasılığı artar. Buna "pekiştirme" denir. Öğrencimiz başarılı oluyor (davranış), takdir görüyor (olumlu sonuç/pekiştirme) ve bu da onu daha çok çalışmaya (davranışın artması) motive ediyor. Bu durum, edimsel koşullanmanın temel prensibi olan pozitif pekiştirmeye mükemmel bir örnektir.
  • C) Gözlem yoluyla öğrenme: Albert Bandura'nın sosyal öğrenme kuramının bir parçasıdır. Bireylerin başkalarını gözlemleyerek, onların davranışlarını ve bu davranışların sonuçlarını görerek öğrendiklerini ifade eder. Öğrencimizin durumu, başkasını gözlemleyerek değil, kendi davranışının doğrudan sonucunu deneyimleyerek motive olmasıdır.
  • D) Bilişsel öğrenme: Bu, öğrenmeyi zihinsel süreçler (düşünme, anlama, problem çözme, hafıza) üzerinden açıklayan geniş bir kuramlar grubudur. Öğrencinin motivasyonu ve başarısı elbette bilişsel süreçleri içerir, ancak soruda özellikle vurgulanan "takdir görme" ve bunun "daha çok çalışmaya motive etme" ilişkisi, doğrudan davranışsal sonuçların motivasyon üzerindeki etkisine odaklandığı için edimsel koşullanma daha spesifik ve doğru bir açıklamadır.
• Sonuç: Öğrencinin başarısının takdirle ödüllendirilmesi ve bunun sonucunda daha çok motive olması, davranışın bir pekiştireç (takdir) tarafından güçlendirilmesi anlamına gelir. Bu durum, edimsel koşullanmanın temel prensibidir.

Cevap B seçeneğidir.